ما با ولایت زنده ایم

مقدمه

امر به معروف و نهي از منكر بزرگترين محور دين و مسأله مهمي است كه براي آن خداوند تمام پيامبران را بر انگيخت . چنانچه اگر بساط امر به معروف و نهي از منكر برچيده و از نظر علمي و عملي مهمل گذارده شده بود ، نبوت بيهوده مي گشت و ديانت نابود مي شد .سستي و گمراهي و جهل و فساد همه جا را فرا مي گرفت ؛ كج انديشي فراگير و شهرها ويران و مردمان هلاك مي گشتند . و هر واقعه كه از آن بيم داشتيم به وقوع مي پيوست ¹. از اين رو ضرورت دارد در هر جامعه اي فريضه مهم امر به معروف و نهي از منكر به پا داشته شود و همه افراد تمام همت خود را به كار گيرند تا با اجراي آن جامعه اي سالم و محيطي آرام و اسلامي داشته باشند .

دانشگاه نيز به عنوان يك اجتماع بزرگ علمي ، براي رسيدن به اهداف عالي خود ، كه همان علم جويي و دانش پژوهي است ، بايد يه اين فريضه اهميت بدهد ؛ چرا كه اصول و مباني دانشگاه ها ، اسلامي است و در صورت غفلت از فريضه امربه معروف و نهي از منكر ممكن است از اسلام واقعي دور شويم و بي بندوباري ، بي ديني ، فضاي آلوده و ... دانشگاه را پر كند دانشگاه و دانشگاهيان را از هدف اصلي خود كه پرداختن به علم و دانش است ، باز دارد .

 در روايات اسلامي زياد تأكيد شده است كه عالم هرگاه فاسد شود نه تنها علم او به درد نمي خورد بلكه همين علم باعث فساد اجتماع مي شود بنابراين سعي و تلاش ما بايد اين باشد كه عالماني با اخلاق ،با جهان بيني اسلامي به جامعه تحويل دهيم و اين جز با احياي فريضه امر به معروف و نهي از منكر در اجتماع دانشگاه ها بدست نمي آيد .

سعي ما در اين تحقيق براين است كه آسيب هاي ترك امربه معروف و نهي از منكر در دانشگاه بازشناسي شود تا زمينه اي براي اجراي اين فريضه الهي توسط مسئولين باشد و نگاه ما را نسبت به اين مسئله دقيق تر كند . امام خميني رحمه الله عليه در اين زمينه مي فرمايند : « اين دو ( امربه معروف و نهي از منكر) از والاترين و شريفترين واجبات مي باشند و به وسيله آن دو ، ( ديگر) واجبات برپا مي شوند . و وجوب اين ها از ضروريات دين است كه منكر آن در صورت توجه به لازمه ي انكار و ملتزم شدن به آن ، از كفار به شمار مي رود²» .

معنا و مصاديق معروف و منكر

معروف از ماده « عرف» به معني شناخته شده و نيك ، و منكر از ماده «انكار» و «نكر» به معني ناشناخته ، زشت و پليد است . و در اصطلاح ، معروف نام هر كاري است كه حسن آن توسط عقل يا شرع شناخته شود و منكر نام كاري است كه شرع و عقل آن را ناپسند بشمارند .

معروف و منكر قلمرو وسيعي دارند و در محدوده ي « عبادات» يا « نيكي به مردم» خلاصه نمي گردد . معروف به هر كاري گفته مي شود كه علاوه بر نيكي آن ، انجام دهنده اش نيز آن را به وصف نيكي بشناسد ، يا توسط ديگري با اين عنوان آشنا شود .

منكر هر كار بدي است كه انجام دهنده ي آن ، خودش آن را به اين وصف (زشتي ) بشناسد و از آن ياد كند يا توسط ديگري به وي شناسانده شود .

بنابراين معروف در مقابل منكر است كه علاوه بر واجبات ، شامل مستحبات نيز مي شود همچنان كه كلمه ي منكر علاوه بر محرمات شامل مكروهات نيز مي گردد . ³

گستره ي معروف شامل مسائل اعتقادي ( ايمان به خدا ، معاد ، پيامبران ، عدالت ، و... ) ، عبادي ( زكات ، دعاو نيايش ، توكل ، ياد خدا و ... ) ، اخلاقي ( نيكي به پدر و مادر ، فرو بردن خشم ، بخشش و گذشت و ... ) ، خانوادگي ( ازدواج ، صله رحم و ... ) ، اقتصادي ( قناعت و انفاق و ... ) ، اجتماعي ( خيرخواهي مسلمانان ، گرهگشايي ، حفظ اتحاد و ... ) ، سياسي ( احترام به قوانين نظام اسلامي و حفظ ارزش هاي آن و ...) و ... مي باشد .

و گستره ي منكر شامل مسائلي مثل منكرات اعتقادي ( كفر به اصول و فروع دين ، ترويج باطل و ... ) ، منكرات اخلاقي ( دروغگويي ، غيبت ، حسد و ... ) ، منكرات خانوادگي ( عاق والدين ، قطع پيوند خويشاوندي و... ) ، منكرات اقتصادي ( احتكار ، كم فروشي و... ) ، منكرات فرهنگي ( جهل و ناداني ، عقب گرد به سنت هاي جاهلي ، گرايش به فرهنگ مبتذل غربي ، معرفي الگوهاي غير اسلامي ، اختلاط دختران و پسران ، عدم رعايت حجاب و ... ) مي شود.

ويژگي هاي امربه معروف و ناهي از منكر و شرايط آن (امربه معروف و نهي از منكر)

امر به معروف و نهي از منكر از فرايض بزرگ اسلامي است و آثار ارزنده اي را به دنبال دارد ،از اين رو كساني كه به اجراي اين فريضه الهي اقدام مي كنند بايد خود نيز داراي ويژگي هاي ارزنده اي باشند تا كلام و سخن آنها در ديگران اثر بخشد و با به كار گيري روش ها و شيوه هاي صحيح تربيتي كه موافق روح و طبع افراد است ، زمينه ي هدايت آنها را فراهم نمايند .

آمر به معروف و ناهي از منكر بايد معروف و منكر را بشناسد ، تا با شناسايي مصاديق آن ديگران را به انجام آنها وادارد و يا به ترك آنها امر كند .

 دوم اينكه خود عامل به معروف و تارك منكر باشد .خداوند در توبيخ آمريني كه خود عامل نيستند مي فرمايد : « أتأمرون الناس بالبّر و تنسون انفسكم ⁴» ؛ آيا مردم را به نيكي و خوبي امر مي كنيد و خود را فراموش مي كنيد ؟.

 « يا ايها الذين آمنوا لم تقولون ما لا تفعلون » ؛ ⁵ اي مؤمنان ! چرا آنچه را كه بدان عمل نمي كنيد ، مي گوييد ؟

افرادي كه مي خواهند اين فريضه الهي را انجام دهند بايد تمام تلاش و كوشش خود را در راه تزكيه و تهذيب نفس به كار برده و به آن چه كه مي گويند يا قصد گفتنش را دارند ، عمل كنند . همچنين در اين مسئله از برداشت هاي شخصي اجتناب كنند و نصيحتگر مردم بوده و عصبانيت به خرج ندهد .

شكيبايي در مشكلات امر و نهي ، عدم شكايت ، مدارا و رفاقت و ... نيز از ديگر ويژگي هاي آمرين است كه بايد رعايت كنند و در نهايت نيت خالص و خدايي داشته باشند تا در كار خود موفق باشند.

شناخت معروف و منكر ، احتمال تأثير در امر و نهي ، استمرار گناه ، قدرت بر امر و نهي و نبود ضرر از جمله شرايطي است كه زمينه امر و نهي را فراهم مي كند چرا كه امربه معروف و نهي از منكر به زمينه سازي هاي قبلي نيازمند است . ⁶

آسيب هاي ترك امربه معروف و نهي از منكر در دانشگاه ها

هر حكمي از احكام اسلامي اهميت خاصي دارد و عدم انجام آن ، خللي در اركان دين ايجاد مي كند . در اين ميان احكامي كه جنبه ي اجتماعي دارند ، در صورت متروك ماندن ، خلأبيشتري در دانشگاه به وجود خواهد آمد و ضربه بيشتر از اين طريق وارد مي شود .

با توجه به اهميت امر به معروف و نهي از منكر و آثار مفيد ارزنده ي آن ، مي توان فهميد كه ترك اين واجب عظيم الهي ، چه وضعيت بدي را در جامعه⁷ و يا جامعه كوچكتري به نام دانشگاه به وجود خواهد آورد .

با توجه به آيات و روايات يك سري آسيب ها در ترك امربه معروف و نهي از منكر همگاني است يعني متوجه تمام جامعه مي شود و يك سري متوجه يك مكان خاصي است ؛ مثلاً در دانشگاه اگر امربه معروف و نهي از منكر ترك شود علاوه بر تمام آسيب هايي كه در آيات و روايات ذكر شده ، آسيب هاي ديگري متوجه اين نهاد علمي مي شود كه در صورت بي توجهي به آن ممكن است دانشگاه كه يك محيط كاملاً علمي است از اصل و هدف خود به كلي دور شود و چه بسا به نابودي كشيده شود . ما در اين جا آسيب هاي مادي و معنوي ترك اين فريضه را با توجه به آيات و روايات تبيين مي كنيم تا با شناخت آن سعي خود را در بر طرف كردن آن به كار گيريم .

1ـ هلاكت جامعه

بيماري هاي گوناگوني در بدن آدمي ، عوارض مختلفي به بار مي آورند . بعضي از آنها اگر درمان نشوند و از پيشروي آنها جلوگيري بعمل نيايد ، باعث هلاكت مي شوند و به زندگي بيمار ، خاتمه مي دهند .بعضي از امراض گرچه مايه ي هلاكت نيستند ولي موجب اختلالاتي مي شوند ؛ رنج و ناراحتي به بار مي آورند ، و زندگي را تلخ و ناگوار مي سازند . 

گناهان نيز در جامعه دانشگاهي ، عوارض و آثار مختلفي دارند و هر گناهي از جهت مادي و معنوي ، در آن جامعه نتيجه ي زيانبخش بجاي مي گذارد و به نحوي دانشجويان را از راه صحيح زندگي منحرف مي كند . و براي حفظ سلامت جامعه دانشگاهي بايد با همه ي آنها مبارزه كرد ؛ اما بعضي گناهان به قدري بزرگ و خطرناكند كه اگر از آنها جلوگيري نشود و گناهكاران بي پروا به اعمال نارواي خويش ادامه دهند ، جامعه دانشگاهي را به سقوط و تباهي مي كشانند و مصايب جبران ناپذيري به بار مي آورند⁸ . پيشواي گرامي اسلام اهميت اين قبيل گناهان را ضمن يك تشبيه به مسلمين فهمانده و مسئوليت آنان را در اين باره خاطر نشان ساخته است :

« قال النبي (ص) : انّ قوما ركبوا سفينه في البحر و اقتسموا فصار كلّ واحد منهم موضعه فنقر رجل موضعه بفأس فقالوا : ما تصنع ؟ قال : هو مكاني أصنع به ما شئت فإن أخذوا علي يديه نجا و نجوا و إن لم يأخذوا علي يديه هلك و هلكوا » ؛ پيامبر (ص) فرمود : مردمي در كشتي مي نشينند و به دريا مي روند . جايگاه هاي كشتي را بين خود تقسيم مي كنند و هر فردي در نقطه اي مستقر مي گردد . يكي از مسافرين به فكر سوراخ كردن كشتي مي افتد . تبري به دست مي گيرد و به جايگاه خود مي كوبد . همسفر ها به او مي گويند : چه مي كني ؟ جواب مي دهد : اين نقطه متعلق به من و در اختيار من است ، هر كاري بخواهم انجام مي دهم ! اگر مسافرين دستش را بگيرند و از اين عملش بازدارند ، او و خودشان نجات مي يابند و اگر آزادش بگذارند ، او و سايرين هلاك خواهند شد⁹ ».

در دانشگاه هاي ما بعضاً ديده مي شود در مورد فريضه امربه معروف و نهي از منكر فقط چند نفر از مسئولين( به نام كميته انضباتي - معاونت امور دانشجويي – نهاد رهبري – هراست و ...) دست به كار هستند و دانشجويان همگاري ندارند كه البته اين كاري را از پيش نخواهد برد پس براي جلوگيري از سقوط و تباهي جامعه دانشگاهي به عزم راسخ دانشجويان متعهد نياز است .

       2ـ عدم استجابت دعا

وقتي جامعه دانشگاهي كه محل علم و فضل است با گناه آلوده شود و نيكان دعوت به خير نكنند و نسبت به مسائل اطراف و گناهكاران بي اهميت باشند هر چه دعا در درگاه الهي كنند مستجاب نمي شود چرا كه نيكان جامعه نيز به واسطه ترك امربه معروف و نهي از منكر در اين گناهان شريك اند و لذا دعايشان مستجاب نمي شود و دچار يأس و نا اميدي از درگاه الهي مي شوند در صورتي كه خود مسبب عدم استجاب دعا يشان هستند. الآن يكي از سئوالاتي كه  مكرراً جوانان خوب و متدين ما را از اهل دين دارند اين است كه چرا دعاهايمان مستجاب نمي شود ، دنبال علت هستند و چون به آن نمي رسند از خداوند شكايت دارند و نا اميد مي شوند.

پيامبر (ص) فرمودند :« اي مردم ! خداي تعالي مي فرمايد : اي مردم! بايد امربه معروف و نهي از منكر كنيد ، پيش از آنكه دعا كنيد و مستجاب نشود ¹⁰».

مولاي متقيان امام علي (ع) فرمودند : « امربه معروف و نهي از منكر را ترك نكنيد والا افراد بد در جامعه بر شما مسلط مي شوند و شما دعا مي كنيد اما مستجاب نمي شود¹¹ » .

3ـ تسلط اشرار بر خوبان

اگر فريضه امر به معروف و نهي از منكر در دانشگاه ها ناديده گرفته شود افراد ناصالح ، ضعيف الايمان امور دانشگاه را به دست مي گيرند ، جو دانشگاه طوري مي شود كه دانشجوي متدين احساس راحتي و امنيت نمي كند ؛ هيبت و شكوه دانشجويان متدين در نظر اشرار از بين مي رود و در نتيجه اهميتي به آنها نمي دهند .اگر هم بتوانند دانشجويان متدين را مسخره مي كنند يا مورد اذيت و آزار قرار مي دهند . بنابراين دانشجويان مؤمن و متدين ما بايد هر چه بيشتر به اين فريضه الهي بپردازند تا فضاي دانشگا هاي ما ، يك فضاي معنوي و آرام براي تحصيل علم باشد .

رسول گرامي اسلام (ص) فرمودند :« بايد امربه معروف و نهي از منكر كنيد اگرنه خداوند بدكاران شما را به شما مسلط مي كند و از آن پس نيكان شما هر چه دعا مي كنند مستجاب نمي شود¹² » .

4ـ دور شدن از رحمت الهي

عارضه ي منفي ديگر ترك امر به معروف و نهي از منكر ، دور شدن از رحمت الهي است كه متوجه جامعه مي شود .اگر دنشجويان علاوه بر اين كه خود به دستورات الهي عمل مي كنند ، ديگران را نيز به انجام وظايف ترغيب و از محرمات تحذير و نهي كنند ،پروردگار عالم آنان را مورد رحمت خاص خود قرار مي دهد و اين مي تواند پشتوانه اي باشد تا در راه تحصيل علم و دانش بهتر گام بردارند .

خداي تعالي فرموده است : « لعن الذّين كفروا من بني اسرائيل علي لسان داود و عيسي بن مريم ذلك بما عصوا و كانوا يعتدون ، كانوا لا يتناهون عن منكر فعلوه لبئس ما كانوا يفعلون » ؛ آنها كه از بني اسرائيل كافر شدند، بر زبان داوود و عيسي بن مريم لعن شدند، اين به سبب آن بود كه گناه و تجاوز كردند ، آنها از اعمال زشتي كه انجام مي دادند يكديگر را نهي نمي كردنند چه بد كاري انجام مي دادند¹³ .

اين نهايت سرزنش است ، زيرا آنان را به علت ترك نهي از منكر سزاوار لعن و نفرين دانسته و از رحمت الهي به دور مي دارد .

5ـ شركت در گناه و نزول غضب الهي 

از ديگر آسيب هاي ترك امر به معروف و نهي از منكر ، شريك شدن انسان در معاصي اهل گناه است .چرا كه سكوت در مقابل گناهكار به منزله ي تأييد موافقت با عمل او شمرده مي شود . پيامبر اسلام مي فرمايد : « من امر بمعروف أو نهي عن منكر أو دلّ علي خير أو أشار به فهو شريك و من أمر بسوء أو دلّ عليه أو أشار به فهو شريك »؛ كسي كه به معروفي امر كند يا از منكري نهي كند يا بر كار خوبي راهنمايي كند يا به آن اشاره كند ، شريك در آن نيكي است و كسي كه بدي امر كند يا به آن راهنمايي كند يا به آن اشاره كند ، در آن بدي شريك است ¹⁴.

كساني كه به هر دليلي به اين واجب الهي عمل نمي كنند نه تنها در گناه ديگران شريك اند بلكه غضب الهي را براي خود خريدارند . پيامبر اسلام (ص) مي فرمايد :«بدرستي كه خداوند متعال دشمن مي دارد مومن ضعيفي كه دين ندارد ، پرسيدند : مومن ضعيفي كه دين ندارد كيست ؟ فرمود : كسي كه نهي از منكر نمي كند ¹⁵» .

بنابراين هر دانشجويي وظيفه دارد براي رهايي از شركت در گناه و دوري از غضب الهي ، در صورت مشاهده ي خلاف ، اگر چه قدرت جلوگيري از منكر را نداشته باشد ، حداقل با زبان نهي از منكر كند و مخالفت و ناراحتي خود را ابراز كند .

      6ـ گسترش فساد

اگر در محيط دانشگاه ، اكثريت دانشجويان ، وظيفه شناس و درستكار باشند ، حقوق و حدود يكديگر را عملاً رعايت كنند و از مرزهاي قوانين و مقررات عادلانه فراتر نروند ، دانشگاه به يك محيط سالم براي فراگيري علم تبديل مي شود .اما اگر اغلب افراد دانشگاه به گناه اجتماعي آلوده باشند ، رعايت حق و فضيلت ننمايند ، در چنين فضايي همه جا را فساد پر مي كند . بنابراين يكي ديگر از آسيب هاي ترك امر به معروف و نهي از منكر در دانشگاه رواج فساد است . پيامبر بزرگ اسلام در اين مورد فرمودند :« چگونه است حال شما هنگامي كه زنان شما فاسد و جوانان شما فاسق گردند ؟ و آن زماني است امر به معروف و نهي از منكر را ترك كنيد . گفتند : آيا چنين زماني فرا مي رسد ؟ حضرت فرمودند : آري ، بدتر از اين هم مي شود . چگونه است حال شما زماني كه معروف در جامعه منكر و منكر ، معروف گردد ؟»¹⁶.

جامعه اي كه به اين واجب الهي عمل نكند ، رفته رفته ارزش ها به ضد ارزش ها تبديل خواهد شد و در نتيجه جامعه را فساد و تباهي فرا مي گيرد .

ما در اين جا به ذكر چند نمونه از مصاديق فساد (آسيب هاي مادي ) ، كه در نتيجه ي ترك امر به معروف و نهي از منكر در دانشگاه ها رواج مي يابد ، مي پردازيم :

الف: رواج بي بندوباري و ابتذال در دانشگاه

پرورش روح انسان بدون محدود كردن شهوت امكان پذير نيست و انسان وقتي شهواتش عنان گسيخته باشد ، مانند حيوانات مي شود و در اين صورت ، راه رشد انساني براي رسيدن به كمالات مسدود مي گردد . از اين رو اسلام ، بخصوص براي ارضاي غريزه جنسي ، ضابطه ، قاعده ، حدود و قيود تعيين كرده است¹⁷ . اگر اين حدود و ضوابط در اجتماع رعايت نشود ابتذال و بي بندوباري همه جا را فرا مي گيرد ، اختلاط دختران و پسران ، معاشرت هاي بي مورد ، ترويج شرابخواري ، شهواتراني و... از جمله آسيب هايي است كه در نتيجه ترك امر به معروف و نهي از منكر در دانشگاه ها و در ميان دانشجويان به وجود آمده است .

امروز در دانشگاه هاي ما ديده مي شود ( قابل تعميم به همه دانشگاه ها نيست ) دانشجويان ما درگير چنين روابطي مي شوند و مشكلاتي را براي خود و خانواده ي خود به وجود مي آورند ، گاهي مشاهده مي شود دانشجو به خاطر اين مسائل ، درس را رها مي كند چرا كه آبروي خود را از دست رفته مي بيند . و يا به خاطر صدمات روحي كه از اين روابط نامشروع مي خورد ، از درس و دانشگاه عقب مي ماند . امربه معروف و نهي از منكر مهمترين اصلي است كه مي توان با اجراي آن ، در دانشگاه جلوي اين آسيب را گرفت .

ب: گرايش به فرهنگ مبتذل

رفاه مادي، بهره جويي ، لذت بردن بي حد و لجام گسيخته در زندگي و سر انجام ، زندگي در چارجوب حيات مادي و حيواني به دور از معنويات و اخلاق و انسانيت از جمله اموري است كه جزء فرهنگ غرب است¹⁸ و دشمانان سعي دارند آن را به ما منتقل كنند ، لذا از هر وسيله اي براي رسيدن به هدف خود استفاده مي كنند و يكي از اهداف آنها القا اين فرهنگ مبتذل به دانشجويان است . غرب مي خواهد اين تفكر ، كه انسان با معنويت و با تقوا كه از سرمايه هاي مادي بي بهره باشد ، انساني مرتجع و غير متمدن است ، را به قشر دانشجويي القا مي كند ، و بعضاً جوانان ما بر اثر غفلت اين باورهاي غلط را مي پذيرند كه مي توان با امر به معروف و نهي از منكر و شناساندن فرهنگ مبتذل غرب به دانشجويان جلوي رواج آن را گرفت .

امروزه با نگاهي به دانشگاه ها مي بينيم كه كم و بيش اين تفكر در بين دانشجويان پذيرفته شده است و به دنبال آن ، افكار و اعمال آنان تغيير كرده و محيط دانشگاه اسلامي را به يك محيط غير اسلامي ، با گرايشات غربي تبديل كرده است .

ج: رواج موسيقي هاي غير مجاز در دانشگاه

موسيقي ضرر دارد و مانعي براي حيات معقول و پيشرفت واقعي انسان ها است . براي همين بايد جوانان را از مضرات و حكم حرمت آن ( موسيقي هاي غير مجاز )آگاه كرد و جلوي رواج موسيقي هاي مبتذل را در جامعه گرفت و اين يكي از وظايف آمرين به معروف و نهي كنندگان از منكر است . در محيط دانشگاه هاي ما به عينه ديده مي شود كه دانشجويان با دستگاه هاي پيشرفته صوتي كه امروزه اكثر افراد در اختيار دارند ، مشغول استماع موسيقي هستند و بعضاً اگر صداي آن را هم زياد باشد باعث مي شود ديگران نيز از آن ( به اجبار ) استفاده كنند .اگر مسئولين دانشگاه و دانشجويان متعهد وظيفه الهي خود را ترك كنند و نسبت به آن بي تفاوت باشند بيش از اين ممكن است موسيقي در دانشگاه هاي ما رواج پيدا كند و باعث از هم پاشيدگي روحيه ي علمي دانشجويان شده و حالت لذت گرايي روان آنها را فرا مي گيرد .

د: ترويج و توزيع فيلم ها و عكس هاي مبتذل

يكي ديگر از آسيب هايي كه در نتيجه ترك امر به معروف و نهي از منكر ممكن است در دانشگاه ها كم و بيش، رواج پيدا كرده است  استفاده از فيلم ها و عكس هاي مبتذل و غير اخلاقي است كه مي توان در اعمال و رفتار دانشجويان تغييراتي ايجاد كند .البته اين يكي از ترفندهاي دشمنان است كه با درگير كردن جوانان خصوصاً قشر دانشجو ، با اين نوع وسايل آنها را از اسلام دور كند كه بايد با اين فريضه الهي جلوي ترويج اين گونه آسيب ها را گرفت .

7 – تضعيف باورها و اعتقادات ديني

جوانان خصوصاًدانشجويان آينده سازان كشورند و اگر باورهاي ديني را در قلب پاك خويش بپرورانند ، هاديان جامعه خواهند بود .با ترك فريضه امر به معروف و نهي از منكر و رواج فساد ، باورهاي اسلامي مورد هجمه قرار خواهد گرفت و اعتقادات مذهبي در جوانان سست و كم رنگ مي شود .

- دور شدن از اسلام حقيقي

اگر انسان ها به دريافت معارف ديني و درك صحيح از دين حق نائل آيند ، هرگز از اسلام حقيقي دور نمي شوند و نمي گريزند . ترك امر به معروف و نهي از منكر باعث مي شود جوانان معرفت كافي از اسلام نداشته باشند و دچار برداشت هاي غلط و نادرست از معارف ديني شوند و در نتيجه از اسلام حقيقي دور شوند و به ظاهر احكام و مسائل اكتفا كنند و اين يك آسيبي است كه امروز متوجه بعضي از دانشگاه هاي ما است .

جوانان كه اصول اعتقادي را به صورت مستدل و متقن فرا نگرفته اند و درك صحيحي از معارف اسلامي ندارند نسبت به مسائل مهم دين خصوصاً نماز ، سهل انگار هستند . به وسيله امربه معروف و نهي از منكر بايد در دانشگاه ها به فريضه نماز اهميت بيشتري داده شود . مراسم نماز جماعت به خاطر بهانه هاي واهي تعطيل نشود . چرا بايد نماز ها فصلي و موسمي باشند .

8ـ حرمت شكني و جسارت بر گناه

پيامبر گرامي اسلام (ص) فرمودند :« چهار چيز در گناه بدتر از خود گناه است : كوچك شمردن آن ، مباهات كردن به آن ، شادمان بودن به آن و اصرار به آن »¹⁹.حرمت شكني و جسارت بر گناه از پيامدهاي ترك امربه معروف و نهي از منكر است .جسارت تا حدي كه در محيط دانشگاه هر گناهي را مرتكب بشوند بدون اينكه از انجام آن متأثر شوند و ديگران را نيز بدين وسيله جرأت مي دهند تا گناه را بدون واهمه مرتكب شوند .

الف: عدم رعايت پوشش و حجاب اسلامي

عدم رعايت پوشش و حجاب اسلامي توسط بعضي دانشجويان ( دختر ، پسر ) در دانشگاهها از ديگر پيامد هاي ترك امر به معروف و نهي از منكر  است .حجاب و پوشش هم براي زن و هم براي مردان لازم و ضروري است و در صورت عدم توجه به آن، بي بندوباري و روحيه ي حيواني بر جامعه حاكم مي شود . الان در برخي مراكز علمي و دانشگاهي ما دانشجويان پسر و دختر از لباس هاي تنگ و چسبان و مدل هاي زننده و تحريك كننده استفاده مي كنند و كسي تذكري نمي دهد . البته در بعضي مواقع مسئولين ( مثل مسئول بسيج يا كميته انضباطي ) تذكري مي دهد ، ولي اين موارد كافي نيست . و اگر مي خواهيم اين مسئله در دانشگاه هاي ما حل شود بايد با عزم همگاني باشد وهمه تك تك دانشجويان مؤمن و دلسوز فريضه امربه معروف و نهي از منكر ( البته با پشتيباني مسئولين دانشگاه ) را به نحو احسن انجام دهند .

ب) روزه خواري و شكستن حرمت ماه مبارك رمضان

از آنجا كه روزه وسيله اي است براي تعالي و رشد انسان و سدي در برابر شيطان است ؛ و اكثر واجبات مثل روزه به وسيله امربه معروف و نهي از منكر است كه به صورت صحيح به پا داشته مي شود ²⁰، ( پيامبر گرامي اسلام : « بها تقام الفرائض ؛ به وسيله امر به معروف و نهي از منكر ساير واجبات بپا مي شود . )

اگر امر به معروف و نهي از منكر در دانشگاه ها رها شود روزه خواري رواج پيدا مي كند و حرمت ماه مبارك رمضان نگه داشته نمي شود . دانشجو در ماه مبارك رمضان علناً مي خورد و مي آشامد و تذكري هم نمي گيرد . حتي بعضي از دانشجويان اطلاع ندارند چنين كاري جرم محسوب مي شود و لذا با جسارت تمام حرمت ماه مبارك رمضان را زير پا مي گذارد .

9ـ روي آوردن به الگوهاي غير اسلامي و گاهي ضد اسلامي

استعمار با ارائه الگوهايي براي افراد جوامع ، در جهت وابستگي فرهنگي آنان مي كوشد و فرهنگ خود را به گونه اي القا مي كند كه ملل استعمارشده فرهنگ اصيل خويش را رها كرده و مجذوب فرهنگ او شوند و يكي از راه هاي مقابله با اين نوع الگوگيري انجام فريضه امربه معروف و نهي از منكر است .دانشجويان ما اگر اين فريضه الهي را اجرا كنند و چهره واقعي الگوهاي غير اسلامي را روشن كنند كمتر از الگوهاي غير اسلامي پيروي مي شود . گاهي ديده مي شود مدل مو ، لباس ، طرز فكر و ... يك دانشجو همه متأثر از يك شخصيت غير اسلامي و يا ضد اسلامي است كه اين خو يك آسيب جدي در دانشگاه است و بايد جلوي اشاعه ي آن را گرفت .

10ـ ساير موارد ( يا ديگر آسيب ها )

عقب گرد به سنت هاي غلط دوران ستم شاهي ، سرگرم شدن به سخنان لغو بيهوده و منافي عفت عمومي ، دور شدن از محيط علمي و احياناً دلزدگي از درس و بحث از ديگر آسيب هايي است كه در صورت ترك فريضه امر به معروف و نهي از منكر متوجه دانشگاه و دانشگاهيان است .