شاخصه هاي نماينده شايسته در اسلام

جامعه اسلامي ما بر اساس تعاليم آسماني- الهي اش، مبتني و متكي به آراي مردم و خواسته هاي بحق آنان است؛ چرا كه استقرار نظام مقدس جمهوري اسلامي جز با شركت فعال همه توده هاي مردم امكان پذير نيست و تداوم آن نيز منوط به دخالت مستقيم مردم در سرنوشت خويش است و حتي امام بزرگوار با وجود نقش حياتي و رهبري در به ثمر رساندن خواسته هاي بحق ملت هيچ گونه حقي از خود بر مردم قائل نبود و تا پايان عمر بابركت خويش، همان طلبه ساده باقي ماند و فرمود: «اگر به من خدمتگزار بگوييد، بهتر است تا اينكه رهبر بگوييد، من خادم شما و مملكت شما هستم.» (1)
حضرت امام(ره) اهميت فوق العاده اي براي نقش مردم در تعيين سرنوشت خود قائل بودند و در بدو ورود به ايران اسلامي بر آن تأكيد كردند و فرمودند: «من به پشتوانه اين ملت، دولت تشكيل مي دهم.» يعني اينكه از همين جا اعلام مي كنم كه اين حكومت اسلامي، مردمي و برخاسته از خواست و اراده مردم است. بر خلاف آنچه كه امروز دشمنان اسلام مي خواهند نقش پراهميت مردم را كم رنگ جلوه دهنده و آن را ناديده بگيرند.
مدعيان دموكراسي كه متأسفانه امروز رسانه ها را نيز در اختيار دارند؛ اينگونه القا مي كنند كه در ايران مردم كاره اي نيستند و هيچ گونه اختياري از خود ندارند. ولايت فقيه را كه ركن اصلي نظام ما است، نشانه مي روند. در حالي كه اين نيز از هزاران اشتباه آنان در طول اين سه دهه گذشته عمر نظام اسلامي است كه به اندازه شماره هاي سال تولد انقلاب در كشور انتخابات صورت گرفته كه حتي در دموكراتيك ترين نظام ها اين گونه نبوده است.
امروز اين افتخار در دنيا براي ايران و ايراني در بالاترين ركورد جهاني اش ثبت شده با اين عنوان كه تنها كشوري است كه با رأي صد درصد مردم شكل گرفته است. چرا كه شاكله اصلي آن، برپايي اعتقادات ديني و الهي است و حاكم اسلامي در آن به ميل و اراده خويش نمي تواند كاري انجام دهد. هواي نفس در آن مطرح نيست، نه تنها حاكم بلكه تمامي كارگزارانش بايد اينگونه باشند و يكي از مهم ترين شاخصه هاي كارگزاران اسلامي از بالا تا پايين بايد بر محور رضايت الهي باشد همان گونه كه حضرت علي(ع) مي فرمايند: «حكومت بر شما در يك صورت است و آن زماني است كه بتوانم با ابزار حكومت گره از كار دردمندي بگشايم، يعني حقي را بر پا دارم يا باطلي را از بين ببرم و مطلبي را بر جايش نشانم.» (2)
بنابراين امروز نيز در آستانه يك انتخابات حساس ديگر قرار داريم و از آنجا كه در كشور ما برگزاري انتخابات آزاد است و ثانياً بر اساس مردم سالاري ديني و اسلامي است، همان طور كه اينها نقاط قوت ما هستند، مي توانند نقاط ضعف ما نيز باشند. اولاً در آنجا مي تواند نقاط قوت ما باشد كه مردم در صحنه باشند. پس نبايد گذاشت عده اي تضعيف كنند. چون دشمنان نظام نمي خواهند حضور حداكثري شكل بگيرد به ويژه اينكه بعد از حوادث فتنه 88 و ناكامي دشمن در اين فتنه و حركت هاي اسلامي در منطقه و الگو بودن انقلاب اسلامي براي اين حركت ها به دنبال ايجاد چالش هاي جدي براي نظام است و انتخابات مي تواند براي آنها يك فرصت و يك دريچه نفوذ باشد، لذا آگاهي بخشي، بصيرت و هوشياري مردم مي تواند نقشه هاي آنان را مثل هميشه خنثي كند. اما مسئله دوم كه شايد از مورد اول نيز اهميت بيشتري داشته باشد اين است كه اين حقي كه به من داده شده يعني حق رأي براي انتخابات، تكليف آور است. اينگونه نيست كه هر طور كه خواستم به آن عمل كنم از جمله واجباتي است كه بايد درست به آن عمل شود و براي اينكه به اين تكليف بجا و درست عمل كرده باشيم، بايد فردي كه شايستگي چنين مسئوليتي را دارا است و همه ويژگي ها را در او جمع مي بينيم، انتخاب كنيم. كسي كه رفتار و كردار شخصي، اجتماعي، سياسي اش، موضع گيري هايش مطابق موازين ديني و اسلامي باشد و در واقع بايد زينت جامعه اسلامي باشد، لذا در اينجا به بخشي از اين ويژگي ها از ديدگاه آيات و روايات اشاره مي كنيم.

ويژگي اول و دوم قوي بودن و امانتداري
خداوند متعال در سوره قصص آيه 16 به داستان حضرت موسي (ع) و شعيب(ع) اشاره مي كنند و با اين مضمون به بيان آن مي پردازند و مي فرمايند: «... قالت احداهما يا ابت استاجره ان خير من استأجرت القوي الامين»(3) به دو ويژگي: 1- قوي بودن 2- امين بودن در اينجا اشاره مي كند كه وقتي موسي(ع) از مصر به قصد مدين خارج شد، به چاه آب مدين رسيد. گروهي از مردم را در آنجا ديد كه چهارپايان خود را سيراب مي كنند و در گوشه اي دو زن را ديد كه به جهت وجود نامحرمان به چاه نزديك نمي شوند. جلو رفت و آنها را مورد عتاب قرار داد. دلو آب را پايين انداخت و آب كشيد و گوسفندان آن دو زن را سيراب كرد و آنها زودتر از هر روز به منزل رسيدند و داستان را تعريف كردند. شعيب(ع) يكي از آنها را فرستاد تا حق العمل او را پرداخت كند. وقتي موسي(ع) به همراه دختر روانه منزل شد، باد مي وزيد و از اينكه شايد لباس آن خانم كنار رود و بدنش نمايان شود، حضرت موسي(ع) فرمود: من جلو حركت مي كنم، شما پشت سر مرا راهنمايي كنيد. حيا و عفت حضرت موسي(ع) اجازه نمي داد ناظر چنين صحنه اي باشد و از آنجايي كه حضرت شعيب(ع) به دنبال فردي بود كه او را براي انجام امور و معيشت به استخدام در بياورد، يكي از دختران به پدر پيشنهاد حضرت موسي(ع) را دارد كه يكي از آن دو دختر به پدر گفت موسي براي اين گزينش شايسته تر است و دلايل خود را مطرح كرد. اولاً (القوي): چون آنجا كه آمد مردم را عقب زد و آنها كه تعدادشان هم زياد بودند و او تنها بود و غريبه، از آنها نترسيد و دلو آب را كه نياز بود چندين نفر با كمك هم بالا بكشند، به تنهايي بالا كشيد.
ثانياً (الامين): او امين و امانتدار است. در راه كه به دنبال او رفته بودم، حيا و عفتش به او اجازه نداد پشت سر من حركت كند، لذا او نمي تواند فردي خيانتكار باشد.
بنابراين طبق اين دو ويژگي مطرح شده در قرآن كريم براي فردي كه متصدي امور مردم مي شود و وكالت امور مردم را به دست مي گيرد، آن هم در يك كشور اسلامي كه تمامي قوانين آن بايد بر مبناي دين اسلام باشد و با وجود دشمنان قسم خورده انقلاب اسلامي كسي بايد به مجلس راه پيدا كند كه هيچ وقت از عربده كشي شيطان بزرگ و ايادي اش هراسي به دل راه ندهد، قوي و شجاع باشد، در مقابل بي عدالتي ها بايستد. جانش را نيز در راه اعتلاي دين و انقلاب و نظام اسلامي فدا كند.
نماينده و وكيل مردم در عين اينكه بايد قوي باشد، بايد امين و امانتدار رأي مردم باشد، امانتدار ارزش هاي ديني باشد، امانتدار خون شهدا باشد، امانتدار استقلال كشور باشد، امانتدار خوبي براي امام راحل باشد، بايد ببيند اگر امام و شهدا الآن بودند از او چه مي خواستند.
ويژگي سوم مديريت تخصص
خداوند متعال در سوره يوسف آيه 55 نمونه اي براي اين ويژگي ذكر مي فرمايد: «قال اجعلني علي خزائن الارض اني حفيظ عليم» (4) گفت مرا سرپرست خزائن سرزمين مصر قرار ده كه نگهدارنده و آگاهم.
حضرت يوسف(ع) نيز از اينكه در خود توانايي مسئوليت خزائن كشور را ديد گفت: «اني حفيظ عليم» چنين پيشنهادي از ايشان بعد از آن بود كه يوسف(ع) مردي امين و امانتدار بود و در حفظ امانت وي شكي نبود و نمونه بارز آن، داستان زليخاست كه قرآن خيلي زيبا به آن پرداخته است. صرف پاك طينت بودن در حفظ امانت براي فرد شرط لازم هست، ولي كافي نيست؛ بلكه بايد در كنار آن داراي مديريت نيز باشد.
تعهد و تخصص در كنار هم مي تواند كشور را در مواقع بحراني نجات دهد. نه تعهد بدون تخصص مي تواند كارايي آنچناني داشته باشد و نه تخصص بدون تعهد مي تواند چاره ساز باشد. اينها هر دو به مثابه دو بالي هستند كه مي توانند با قرار گرفتن در كنار يكديگر، كشور را به اوج ترقي و ارتقاي معنوي، سياسي فرهنگي و اقتصادي برسانند.

ويژگي چهارم عدم توجه به متاع دنيا
شايسته ترين فرد براي تصدي اين پست علاوه بر داشتن ويژگي هاي قبلي بايد بي توجه به زخارف دنيوي باشد. يعني دنيا در مقابل چشمانش خيلي كوچك و بي اهميت باشد. زيرا او وظيفه مهم تري را گزينش كرده كه آن، خدمت به جامعه اسلامي است، خدمت به مردم و خدمت به دين. اين ويژگي را در آيه 36 سوره نمل نقل مي فرمايد و داستان حضرت سليمان(ع) و ملكه سبا كه وقتي حضرت سليمان او را به خدا دعوت كرد، او ابتدا هديه گرانبهايي فرستاد تا ببيند چه اتفاقي مي افتد. مي فرمايد: «فلما جاء سليمان قال اتمدونن بمال فما اتاني الله خير مما ءاتكم بل انتم بهديتكم تفرحون» (5) هنگامي كه فرستادگان ملكه سبا نزد سليمان آمدند؛ گفت مي خواهيد مرا با مال كمك كنيد و فريب دهيد، آنچه خدا به من داده از آنچه شما مي دهيد بهتر است. بلكه شما هستيد كه به هداياي تان خوشحال مي شويد.
بنابراين اين ويژگي يعني بي توجه بودن به متاع دنيا يكي از ويژگي هاي با اهميتي است كه مردم بايد در نامزدها رصد كنند. چرا كه افرادي هستند كه فقط زد و بند مسائل اقتصادي را در نظر دارند و بارها اتفاق افتاده كه فرد ميليون ها تومان براي تبليغات خود هزينه مي كند و در چاپ و تكثير عكس و پوستر و بنر هيچ حد و مرزي را نمي شناسد و بالاترين اسراف را كه يكي از گناهان كبيره است مرتكب مي شود؛ آنگاه مي توان پذيرفت كه اين فرد به حقوقي كه از مجلس دريافت مي كند قناعت كند؟ فردي كه خود را وامدار صدها نفر كرده اگر به مجلس راه پيدا كند تمام تلاش و هم و غم او برآورده كردن اهداف و نيازهاي وامداران خود است نه چيز ديگر و كذب بودن ادعاي او از همين جا معلوم مي شود.
چون امروز دشمنان نظام براي ورود به اين عرصه از ابزارهاي مختلفي استفاده مي كنند جهت ايجاد چالش براي انقلاب و نظام، اختلاف ميان مردم و مسئولان، شقه شقه كردن مردم با مطرح كردن طيف ها و جريان هاي مختلف، ايجاد دعواها و نزاع هاي سياسي، بي اعتماد كردن مردم نسبت به نظام و مسئولان و همچنين دور كردن مردم از هويت ديني؛ لذا ممكن است افرادي با چهره هاي مردمي به صحنه بيايند ولي گفتارشان با كردارشان همخواني نداشته باشد و خداي ناكرده اهداف دشمن را اجرا كنند و سرباز دشمن باشند.

ويژگي پنجم رعايت حدود الهي
از آنجايي كه مجلس محيطي براي تصويب قوانين است و لذا بايد در جهت اجراي آن نيز مرزشناس باشد و در اين امر دقت كافي بكند و پر واضح است كه در اين مرزشناسي بايد خود به قوانين و معارف اسلامي كاملاً آشنا باشد تا بتواند بر شناخت حدود آن فائق آيد و اگر چنانچه نمايندگان نسبت به اصول اسلامي آشنايي كافي نداشته باشند ممكن است در مرزبندي آنها دچار انحراف شوند.
يك نماينده شايسته در اسلام آن كسي است كه تمام توجه خود را به حفظ حدود الهي سوق دهد و اگر كوچك ترين مسئله از خودكوتاهي و تساهل و تسامح به خرج دهد، مورد خشم الهي و سپس مردم قرار خواهد گرفت. «و لن يعص الله و رسوله و يتعد حدوده نارا خالدا فيها و له عذاب مهين»(6) و آن كسي كه نافرماني خدا و پيامبرش را كند و از مرزهاي او تجاوز كند، او را در آتش وارد مي كند كه جاودانه در آن خواهد ماند و براي او مجازات خواركننده است.
نظام مقدس جمهوري اسلامي تنها كشوري است كه قانون اساسي آن برگرفته از دين مقدس اسلام بوده و تنها مرجع تعيين كننده سرنوشت كشور و مردم است و حدود الهي معلوم و دايره آن نيز مشخص مي باشد.
كشوري كه بايستي در راستاي خط سير الهي حركت كند تا به سعادت دست يابد بايد در تعيين قوانين و اجراي آن از نواع ارتباط با ساير كشورها گرفته كه سياست خارجي اش را اين آيه قرآن «و لن يجعل الله للكافرين علي المومنين سبيلا»(7) تعيين مي كند. تا مسائل ديگر از جمله اقتصادش، بانكداري اش، مسائل قضايي اش، حجاب و عفافش، معاملاتش، روابط اجتماعي اش همه و همه بايد مطابق ضوابط ديني و الهي باشد.
بنابراين مردم و ملت فداكار ايران اسلامي بايد با لحاظ كردن تجربه تلخ مجلس ششم با حساسيت بيشتري و با درنظر گرفتن ملاك و معيارهاي ديني و اسلامي دست به انتخاب بزنند تا حوادث قبل تكرار نشود و استقلال و تماميت ارضي كشور آسيب نبيند.

ويژگي ششم رسيدگي به محرومان
يكي از اهداف مهم انقلاب، نجات محرومان و مستضعفان بوده، به دنبال عدالت خواهي بوده و هست و يكي از دلايل مهم الگو شدن آن براي ساير ملل جهان نيز همين بود كه آنها را بيدار كرد تا عليه مستكبران و فرعونيان قيام كردند. آزادي و آزادگي و عدالت خواهي يكي از مهم ترين ويژگي انقلاب ما بود بنابراين نمي شود نظامي مدعي آن باشد در حالي كه خودش به دنبال تحقق آن براي آحاد مردم خود نباشد.
بنابراين براي تحقق بخشيدن آرمان هاي انقلاب بايد همگي دست به دست هم دهيم تا فقر و فساد و محروميت ريشه كن شود، محروميت زدايي بايد در اولويت كار مسئولان باشد و نمايندگان مجلس در اين زمينه در پيشاني كار قرار دارند كه با تصويب قوانين در اين زمينه به اين مهم بپردازند. لذا فرد منتخب اگر درد كشيده و از ميان محرومان برخاسته باشد بهتر مي تواند محروميت ها را درك كند و عدالت و عدالت خواهي را بفهمد و براي حفظ هويت آنها تلاش كند؛ زيرا محروميت فقر و فساد را به دنبال دارد و ظرفيت انسان ها متفاوت است و افراد كم ظرفيت به خاطر داشتن مشكلات مالي و معيشتي ممكن است در حفظ دين خود سستي به خرج دهند.
حضرت علي(ع) در نامه معروف خود به مالك اشتر مي فرمايند: «... درخصوص طبقات محروم جامعه كه هيچ چاره اي ندارند اعم از زمين گيران و افراد ناتوان، نيازمندان، دردمندان كه همانا گروهي به گدايي دست نياز برمي دارند پس براي خدا پاسدار حقي باش كه خداوند براي اين طبقه معين فرموده... همواره در فكر مشكلات آنان باش و از آنان روي برمگردان... و در رفع مشكلات شان به گونه اي عمل كن كه در پيشگاه خدا عذري داشته باشي زيرا اين گروه در ميان رعيت بيشتر از ديگران به عدالت نيازمندند...»(8)
به اميد تحقق اسلام ناب در اقصي نقاط عالم و پيشرفت و عدالت براي ميهن اسلامي و عزيزمان ايران و طول عمر و عزت و سربلندي براي همه خادمان به انقلاب.
¤كارشناس ارشد كلام و فلسفه

ــــــــــمحمدامين مرادى *ـــــــــــــ

هفته نامه صبح صادق
پي نوشت ها در دفتر نشريه موجود است.