ما با ولایت زنده ایم

خداي متعال بشر را طوري آفريده است كه به تربيت احتياج دارد. هم از بيرون بايد او را تربيت كنند، هم از درون، خودش بايد خودش را تربيت كند. در مقوله مسائل معنوي، اين تربيت، يكي تربيت فكر و قواي عقلاني اوست كه محل اين تربيت، تعليم است و يكي تربيت نفس و قواي روحي و قوه غضبيه و شهويه اوست كه نام اين تربيت، تزكيه است.

كيمياي نيت
روزه فقط اين نيست كه انسان نخورد و نياشامد. اين نخوردن و نياشاميدن، بايد از روي نيت باشد، والا اگر شما يك روز به خاطر گرفتاري و يا اشتغال به كار، دوازده ساعت، پانزده ساعت فرصت نكنيد چيزي بخوريد، هيچ ثوابي به شما نخواهند داد، اما همين امساك را وقتي با نيت انجام داديد - «اجعلنا ممن نوي فعمل»؛ نيت كند و به دنبال آن، عمل انجام دهد- اين همان گوهر درخشاني مي شود كه به شما ارزش مي بخشد و روح تان را قيمتي مي كند.
شرط روزه، نيت است. نيت يعني چه؟ يعني اين عمل را، اين حركت را، اين امساك و تمرين را جهت دادن براي خدا، در راه خدا، به خاطر انجام دستور الهي. اين است كه به هر كاري ارزش مي بخشد، لذا در دعاي شب اول ماه مبارك مي خوانيد كه: «اللهم اجعلنا ممن نوي فعمل ولا تجعلنا ممن شقي فكسل» كسالت، بي رغبتي و بي نشاطي براي كار - چه كار معنوي و چه كار مادي- شقاوت است.
روزه، يكي از بهترين كارهاست. چون شما نيت اين كار را داريد؛ لذا از هنگامي كه وارد صحنه روزه داري مي شويد - يعني از بعد از لحظه طلوع فجر- تا آخر روز به طور دائم به خاطر اين نيت، در حال عبادتيد. اگر هم بخوابيد، عبادت مي كنيد. همين طور راه برويد، عبادت مي كنيد. اين كه از قول نبي اكرم (عليه و علي آله الصلاه والسلام) نقل شده است كه فرمود: «أنفاسكم فيه تسبيح و نومكم فيه عباده »؛ خوابيدن و نفس كشيدن شما عبادت است، خواب چطور عبادت مي شود؟ نفس كشيدن چطور «سبحان الله» گفتن مي شود؟ اين به خاطر آن است كه شما بي كار هم كه باشيد، هيچ اقدامي هم كه نكنيد، چون با اين نيت وارد اين وادي شده ايد، يكسره در حال عبادتيد. در روايت ديگر مي فرمايد: «نوم الصائم عباده و صمته تسبيح»؛ سكوت هم كه مي كنيد، مثل اين است كه «سبحان الله» مي گوييد. و «عمله متقبل و دعائه مستجاب»؛ عمل شما مقبول و دعاي تان مستجاب است.

افساري براي نفس
همه اين عبادت و ديگر عبادات، بر گرد اين محور مي گردد كه انسان با مشتهيات نفساني و با لذايذي كه انسان را به پستي مي كشانند و برده مي كنند، مبارزه كند. يك روايت از امام صادق (عليه الصلاه والسلام) است كه خطاب به «محمدبن مسلم» مي فرمايد: «يا محمد! ذا صمت فليصم سمعك و بصرك و لسانك و لحمك و دمك و جلدك و شعرك و بشرك» امام صادق(ع) به اين يار و شاگرد نزديك خودشان مي فرمايند كه وقتي روزه مي گيري، بايد شنوايي تو روزه گير باشد، بينايي تو روزه بگيرد، زبان تو روزه بگيرد، گوشت و خون و پوست و موي و بشره تو روزه دار باشد؛ دروغ نگويي، انسان هاي مومن را دچار بلا نكني، دل هاي ساده را اغوا نكني، براي برادران مسلمان و جامعه اسلامي توطئه درست نكني، بدخواهي نكني، بددلي نكني، تهمت نزني، كم فروشي نكني، امانتداري كني. انساني كه در ماه رمضان با كف نفس خود، از خوردن و آشاميدن و مشتهيات نفساني و جنسي روزه مي گيرد، بايد زبان خود، چشم خود، گوش خود و همه اعضا و جوارح خود را روزه دار بداند و خود را در محضر خداي متعال و دوري گزيده از گناهان بينگارد. دنباله روايت مي فرمايد: «و لايكون يوم صومك كيوم فطرك»؛ روز روزه تو، مثل روز فطر تو نباشد؛ مثل روزهاي عادي باشد. روز ماه رمضان هم همان گونه رفتار كني كه در روزهاي عادي رفتار كردي. بايد به تربيت نفس توجه كني و اين فرصت را مغتنم بشماري.
در يك روايتي ديگر مي فرمايد: «صوم النفس امساك الحواس الخمس عن سائر المأثم» از اميرالمومنين (عليه الصلاه والسلام) نقل شده است كه روزه نفس، غير از روزه جسم و روزه شكم است. روزه نفس انسان اين است كه همه حواس پنج گانه او از گناهان امساك كنند. «و خلو القلب من جميع اسباب الشر»؛ دل از همه موجبات و اسباب شر و فساد خالي شود. با خداي متعال و با بندگان خدا، دل را صاف و بي غل و غش كنيم. در اين جهت، روايات زيادي هست.
برادران و خواهران عزيز! از اين فرصت استفاده كنيم. ماه رمضان يك فرصت بسيار مغتنم است، براي اين كه خودمان را به خدا نزديك كنيم، به كمال نزديك كنيم، از مفاسد دور كنيم، از گناهان پاك كنيم. اين دعاهايي كه در اين ماه هست، اين استغفاري كه در اين ماه مستحب است، همه فرصت است؛ مبادا اين فرصت ها از دست برود. اين ماه رمضان به زودي تمام خواهد شد. اگر تا ماه رمضان ديگر زنده بمانيد، آن هم مثل برق و باد خواهد گذشت. اين فرصت هاي ذي قيمت از دست خواهد رفت؛ از هر روز و ساعتش بايد استفاده كنيد.
خطبه هاي اولين نماز جمعه ماه مبارك رمضان، (12/10/76)