ما با ولایت زنده ایم

بررسي فقهي و حقوقي جرم سب النبي

ماده 513 قانون مجازات اسلامي مقرر مي دارد: «هركس به مقدسات اسلام و يا هر يك از انبياي عظام يا ائمه طاهرين(عليهم السلام) يا حضرت صديقه طاهره(س) اهانت نمايد، اگر مشمول حكم ساب النبي باشد، اعدام مي شود و در غير اين صورت به حبس از يك تا پنج سال محكوم خواهد شد.» در ادامه جرم سب نبي به لحاظ فقهي و حقوقي بررسي مي شود.بر اين اساس اهانت به هر يك از انبيا، اهانت به ائمه طاهرين (عليهم السلام) و اهانت به حضرت فاطمه(س) سب النبي، سب معصومين، سب پيامبران، ارتداد، ادعاي جرم سب النبي هر يك از مصاديق اهانت به مقدسات اسلام است.

1- معنا و مفهوم سب
سب در لغت به معناي دشنام دادن، نفرين كردن و اهانت است (معين، ذيل واژه) و به معناي دشنام سخت و دردناك نيز آمده است. نويسنده كتاب ترمينولوژي حقوق سب را چنين تعريف كرده است: «سب يعني دشنام و بدگويي با جملات انشايي و آن عبارت است از ذكر الفاظ يا نوشته هاي ناخوش به كسي به قصد تحقير و اهانت به صورت هجو و غير آن. مجرم را «ساب» گويند. از بزه هاي ضدشرف و عرض است. مجني عليه را مسبوب گويند شتم نيز سب است. سب از مصاديق ايذا است. سب نبي، [گناه] كبيره است.»

وجوه اشتراك و تفاوت سب النبي با اهانت
عنصر مادي اين دو جرم معمولاً يكسان است، از اين جهت تفاوتي ميان اهانت ساده و سب النبي نمي باشد يعني سب النبي با همان الفاظي محقق مي شود كه اهانت نيز با آنها قابل تحقق است، البته در عرف متشرعه ميان شخصيت معنوي پيامبر (ص) و شخصيت معنوي ساير اشخاص، تفاوت است. نبايد به افراد اجازه داد در سايه نقد و بررسي به مقدسات و احكام ضروري به پيامبر (صلي الله عليه و آله) و ائمه(عليهم السلام) اهانت كنند.

2- مستندات وجوب قتل سب كننده
الف) حكم عقلي
وجوب قتل سب كننده پيامبر (ص) يك حكم عقلي است؛ زيرا در نظام صحيح عقيدتي و ديني اسلام كه موجب رفاه بشر است اهانت به پيامبر معنايش آن است كه پايه هاي رفاه بشري فرو مي ريزد و اين كار بدتر از كشتن ديگري است؛ زيرا كشتن يك فرد فقط سعادت همان فرد را متزلزل مي كند، اما اهانت به پيامبر (ص) شروع به نابودي سعادت كل بشر است.» (شيرازي، 87/386). فاضل هندي در اين باره مي نويسد: «ساب النبي كشته مي شود چون كافر است و دين و پايه هاي آن را تضعيف مي كند.»
ب ) ادله شرعي
امام صادق (ع) فرمود: «سبحان الله آيا ميان رسول خدا و اصحاب او تفاوتي نيست؟» (كليني، فروع كافي، 7/266 269؛ طوسي، تهذيب، 10/84 85) امام (ع) فرمود: «پدرم به من خبر داد كه رسول خدا فرمود: هركس بشنود كه ديگري مرا بدگويي مي كند، بر او واجب است كه دشنام دهنده را بكشد و نيازي به مراجعه به حاكم نيست و حاكم نيز اگر به او مراجعه شود، بايد دشنام دهنده را بكشد. پس زياد بن عبيدالله دستور داد كه آن مرد را ببرند و بكشند.» اين روايت نيز در كتاب معتبر فروع كافي و تهذيب مرحوم شيخ طوسي بيان شده كه قرينه اعتبار آن است.
محمد بن مسلم مي گويد: از امام باقر(ع) پرسيدم چنانچه شخصي در حال حاضر به پيامبر(ص) دشنام دهد حكمش چيست؟ امام (ع) فرمود: «اگر بر جان خودت ترسناك نيستي، او را بكش.» در تفسير عياشي آمده؛ از امام صادق(ع) درباره اين آيه پرسيدم، فرمود: «اي عمرو آيا ديده اي كسي به خداوند دشنام بدهد؟»
گفتم: فدايت گردم، چگونه چنين چيزي ممكن است؟ امام(ع) فرمود: «كسي كه ولي خدا را دشنام دهد، خدا را دشنام داده است.»

3- مجازات سب النبي
هرگونه اهانتي به پيامبر(ص) مشمول عنوان سب النبي و مجازات آن اعدام است و اين عنوان مجرمانه، قالب و لفظ خاصي ندارد؛ بلكه آنچه كه در اينجا ملاك تشخيص (سب النبي) است، تحقق اهانت نسبت به پيامبر(صلي الله عليه و آله) يا ائمه معصومين(عليهم السلام) است.
الف) يكي از مصاديق ماده 226 و تبصره دوم ماده 295، قتل كسي است كه به پيامبر(ص) دشنام دهد و فقيهان تقريباً اتفاق نظر دارند كه هركس بشنود كه شخصي پيامبر(ص) را سب مي كند بر او واجب است كه سب كننده را بكشد و تنها قيدي كه در اينجا وجود دارد، آن است كه شنونده سب، ترس از جان خود يا ديگري نداشته باشد. صرف ادعاي قاتل مبني بر اينكه مقتول، پيامبر را سب كرده است كفايت نمي كند؛ بلكه بايد ادعاي خود را در دادگاه ثابت كند و دليل كافي اقامه نمايد و گرنه به جرم قتل عمد تحت تعقيب و مجازات قرار مي گيرد.
ب) از ظاهر كلام فقيهان چنين دريافت مي شود كه قتل سب كننده بدون مراجعه به دادگاه فقط براي كسي جايز است كه با گوش خود سب و دشنام را بشنود. بنابراين اگر كسي از ديگري بشنود كه شخصي پيامبر(ص) را دشنام داده است نمي تواند خودسرانه او را بكشد.

نتيجه
بي شك، براساس احاديث نبوي و امامان و تاريخ اجراي احكام ساب النبي در صدر اسلام و اجماع فقيهان و مجتهدان، مجازات ساب النبي اعدام است و اقدام بر اجراي اين حكم الهي، عبادت و فضيلت و ياري خدا و رسول خدا و عامل رستگاري است و توفيق در قتل ساب النبي عامل خشنودي خدا و رسول خداست. در اين پژوهش، با بررسي قول و فعل و تقرير معصوم، جواز، بلكه وجوب «قتل» ساب النبي ثابت گرديد و روشن شد ساب النبي حتي اگر كافر باشد بايد به قتل برسد و اجراي اين حكم نيازي به اذن امام معصوم و حاكم شرع ندارد. همچنين براساس منابع حديثي روشن شد در هر يك از دو جامعه شيعه و اهل سنت، كيفر ساب النبي، قتل است و فقهاي آنان نيز براساس نص احاديث، فتوا به قتل داده اند و اين مجازات در ميان فقهاي جهان اسلام اجماعي است. از اين رو، بسياري از فقهاي بزرگ شيعه و اهل سنت كيفر قتل ساب النبي را اجماعي دانسته اند و بسياري از آنان، هم خود ادعاي اجماع كرده و هم ادعاي اجماع ديگران را نقل كرده اند.

منبع هفته نامه صبح صادق