جهادي به نام رعايت ادب در برابر رسول خدا(ص)

 

ادب در محضر رسول خدا پيامبر اكرم(ص) به عنوان بهترين مخلوق هستي در پيشگاه الهي، از جايگاه والايي برخوردار است و در ميان ملائكه و مومنان و ساير انسان ها نيز شأن و مرتبه درخشاني دارد؛ چه آنكه خداوند متعال مي فرمايد: «ان الله و ملائكته يصلون علي النبي يا ايها الذين امنوا صلوا عليه و سلموا تسليما» به همين نسبت جايگاه والاي ايشان احترام و ادب به اين ذات مقدس بايد ويژه و در حد اعلي باشد. رعايت ادب نزد اولياي خدا بي ترديد سبب توفيقات بسيار و به تبع آن، نيل به كمال و سعادت خواهد شد. خداوند در قرآن مجيد علاوه بر بيان اوصاف پيامبر(ص)، احترام به آن حضرت را يكي از واجبات براي مسلمانان برشمرده و در آياتي چند، همگان را به اين وظيفه فراخوانده است. از آن سو، توهين و اهانت به اين وجود مقدس را سبب حبط و نابودي اعمال مي داند. اصولاً اهانت، ضد ادب، كمال بي ادبي و نشانه خبث باطن است و بي ادبي به مقدسات و بزرگان از خباثت بيشتري حكايت مي كند. نمونه افراد خبيث و بي ادبي كه قرآن به شدت عليه او موضع گرفته است، ابولهب (عليه اللعنه) است كه با زبان گزنده و رفتار ناشايست خود موجب آزار حضرت رسول(صلي الله عليه و آله) و مسلمين مي شد. از اين رو دانستن شيوه هاي ادب در برابر پيامبر رحمت للعالمين(ص) براي هر فردي ضروري است.
پيش از آن بايد اشاره شود كه:
1- آنچه در مورد پيامبر خاتم(صلي الله عليه و آله) بيان مي شود طبق عقيده شيعه درباره ساير انبيا و نيز ائمه(عليهم السلام) مصداق خواهد داشت.
2- اين آداب و احترامات، نه تنها در برابر وجود عيني ايشان، بلكه در مقابل همه مراتب وجودي ايشان، يعني وجود ذهني، لفظي و كتبي ايشان نيز بايد لحاظ شود، چه اينكه تمام فقها به اين نكته تأكيد دارند كه دست زدن به اسم ايشان بدون وضو و طهارت جايز نيست و اهانت و بي احترامي لفظي به نام و صفات ايشان نيز حرام است و حتي «ساب النبي» مجازاتش مرگ است.
3- برمبناي اعتقاد شيعه اگر چه پيامبر(صلوات الله عليه و آله) و معصومين(عليهم السلام) در ميان ما نيستند، اما از هر زنده اي زنده ترند و شاهد و ناظر اعمال و كردار ما هستند.
با اين مقدمه به برخي آياتي كه به ادب در برابر رسول خدا(صلي الله عليه و آله) (و نيز ساير معصومين) اشاره كرده است، پرداخته مي شود.
الف) اذن دخول
«يا ايها الذين امنوا لاتدخلوا بيوت النبي الا ان يوذن لكم؛ اي كساني كه ايمان آورده ايد داخل خانه هاي پيامبر(ص) نشويد، مگر آنكه به شما اذن دخول داده شود.» (احزاب/53) جداي از شأن نزول اين آيه، ادب حكم مي كند اين اذن و اجازه در همه شئون زندگي انجام گيرد و انساني كه خود را در محضر امام زمان(عج) مي بيند براي هر كاري ابتدا از ايشان اجازه بگيرد. خداوند در قرآن مي فرمايد: «مومنان واقعي كساني هستند كه به خدا و رسولش ايمان دارند و هنگامي كه در كار مهمي همراه ايشان باشند بي اجازه او جايي نمي روند، كساني كه از تو اجازه مي گيرند به حقيقت به خدا و رسولش ايمان آورده اند.»(نور/62) چنانچه از اين آيه برمي آيد مومن حقيقي همواره با اذن امام خويش مشي طريق مي كند.
ب) ادب در خطاب
«لاتجعلوا دعاء الرسول بينكم كدعاء بعضكم بعضا؛ صدا كردن پيامبر را در ميان خود، مانند صدا كردن يكديگر قرار ندهيد.» (نور/63) امام باقر(ع) مي فرمايد: «لاتقولوا يامحمد و لا يا اباالقاسم و لكن قولوا يانبي الله و يارسول الله» به واقع پيامبر عظيم الشأن را نبايد با اسم و كنيه، همان گونه كه ساير افراد مورد خطاب قرار داده مي شود، صدا زد؛ بلكه بايد ايشان را با احترام خاص و با القاب محترمانه به كار برد. چنانچه در سلام نماز نيز مي گوييم: «السلام عليك ايها النبي و رحمت الله و بركاته» البته ممكن است اين مسئله در زبان ها و فرهنگ هاي گوناگون فرق داشته باشد ولي مهم آن است كه اين ذوات مقدس را به گونه اي مورد خطاب قرار دهيم كه كمال ادب و احترام را در پي داشته باشد و شأن و رتبه آنها حفظ شود.
شيخ عباس قمي در كتاب شريف (منتهي الآمال) روايتي از حضرت امام صادق(ع) نقل مي كند كه «ايشان هرگاه مي خواست بگويد قال رسول الله صلي الله عليه و آله رنگش تغيير مي كرد.» و خود در ذيل اين روايت مي نگارد: «خوب تأمل كن در حال حضرت صادق(ع) و تعظيم و توقير او از رسول خدا(صلي الله عليه و آله) كه در وقت نقل حديث از آن حضرت و بردن اسم شريف آن جناب چگونه حالش تغيير مي كرده، با آنكه پسر پيغمبر(صلي الله عليه وآله) و پاره تن او است، پس ياد بگير اين را و با نهايت تعظيم و احترام اسم مبارك حضرت رسول(صلوات الله عليه و آله) را ذكر كن و بعد از اسم مباركش صلوات بفرست و اگر اسم شريفش را در جايي نوشتي، صلوات را بدون رمز و اشاره بعد از اسم مباركش بنويس و مانند بعضي از محرومان از سعادت به رمز (ص) و يا (صلعم) و نحو آن اكتفا مكن، بلكه بدون وضو و طهارت اسم مباركش را مگو و ننويس.
محدث قمي آنگاه در ادامه روايت ديگري را نقل مي كند كه امام صادق(ع) مطلع شد يكي از صحابه فرزند دار شده و نام او را محمد گذاشته است و «حضرت چون نام محمد شنيد صورتش را نزديك به زمين برد و گفت:
محمد، محمد، محمد تا آنكه نزديك شد صورتش بچسبد به زمين. پس از آن فرمود: جانم، مادرم، پدرم و تمامي اهل زمين فداي رسول خدا(صلي الله عليه و آله) باد، پس فرمود: دشنام مده اين پسر را و مزن او را و بد مكن با او و بدان كه نيست خانه اي كه در آن اسم محمد باشد، مگر آن كه آن خانه در هر روز پاكيزه و تقديس كرده شود.»
همچنان نبايد صدا را در محضر معصوم بلند كرده و به دور از ادب فرياد كشيد. قرآن در اين باره مي فرمايد: «ياايها الذين آمنوا لاترفعوا اصواتكم فوق صوت النبي و لاتجهروا له بالقول كجهر بعضكم لبعض... » بي ادبي اين چناني آن قدر ناپسند است كه در ادامه آيه آن را سبب حبط و نابودي اعمال نيك معرفي مي كند(حجرات/2) و البته از آن سو پايين آوردن صدا به منظور ادب سبب غفران بي انتهاي الهي مي شود. (حجرات/3)
ج) پيشي نگرفتن در كارها از ايشان
«يا ايها الذين آمنوا لا تقدموا بين يدي الله و رسوله و اتقوا الله ان الله سميع عليم؛ اي مومنان در كارها از خدا و رسولش سبقت نگيريد و تقواي الهي پيشه كنيد كه خدا شنوا و داناست.» (حجرات/1) در دعاي ماه شعبان مي خوانيم: «و المتقدم لهم مارق و المتخر عنه زاهق؛ پيشي گيرنده برآنها از حق خارج شده و جا مانده از آنها نابود شده و از دست رفته است.» قرآن مومنان را اين گونه توصيف مي كند: «محمد رسول الله و الذين معه اشداء علي الكفار رحماء بينهم...؛ محمد رسول خدا(ص) است و كساني كه با او هستند عليه كفار شديد و بي رحمند و در بين خود رحيم و دلسوزند...» «خدا به كساني كه ايمان آورده و از آن بين به كساني كه اعمال صالح هم مي كنند وعده مغفرت و اجري عظيم داده است» (فتح/29) لفظ «معه» بدين معناست كه مومنان «همراه» رسول خدا و خاندان ايشان هستند، نه عقب و نه جلو و بدين دليل آنها رستگار حقيقي هستند! امروزه كه دوران جاهليت بار ديگر خود را نشان مي دهد دشمنان رسول خدا (صلي الله عليه و آله) سياست استهزا و اهانت انبيا و به خصوص حضرت محمد مصطفي(صلوات الله عليه و آله) را پيش گرفته اند. مومنان بايد در حفظ ادب در برابر رسول مكرم اسلام (صلي الله عليه و آله) بايد اهتمام بيشتري داشته باشند. دليل اين امر اين است كه برنامه دشمنان دين و انبيا اين است كه با انتشار اين گونه توهين هاي وقيح به تدريج قبح اين اقدامات را نزد مسلمين و مردم جهان بزدايند و در پس اين عادي سازي، اهداف شوم ديگري را پياده سازند. از اين رو براي مقابله با اين سياست خبيثانه و احياناً مقابله با اثرات وضعي اين گونه توهين ها بر قلب و دل هاي مومنان، بهترين راهكار افزايش ادب ظاهري و باطني در برابر حضرت رسول(ص) است تا هم زنگارهاي قلب از اثرات وضعي اين توهين ها پاك شود و هم نسل هاي بعد جايگاه و منزلت اشرف الانبيا را درك كنند. چنين احترام و ادبي بي شك تنها جنبه فردي نخواهد داشت و چون نوعي مبارزه با دشمنان محسوب مي شود علاوه بر اجر و پاداش بيشتر، به نحوي مجاهدت حساب خواهد شد.

 

منبع هفته نامه صبح صادق