چگونگي ديدار سران كشورها با امام خامنه اي در حاشيه اجلاس غيرمتعهدها


دامنه اثرات برگزاري شانزدهمين اجلاس عدم تعهد در تهران تنها به عالم سياست خارجي و رقابت ديپلماتيك بين جنبش عدم تعهد و قدرت هاي غربي محدود نماند؛ «سپهر رسانه» و بازار داغ اخبار و تحليل هاي مختلف، عرصه ديگري از منازعه بين اين دو جبهه بود. سخنراني رهبر معظم انقلاب در مراسم افتتاحيه و ديدار 18 مقام و هيئت عالي رتبه از كشورهاي شركت كننده با معظم له نيز بخشي از خبرسازترين رويدادهاي رسانه اي اجلاس بود كه با حاشيه هايي همراه شد. دكتر علي اكبر ولايتي، مشاور عالي رهبر انقلاب در امور بين الملل كه در تمامي اين ملاقات ها حضور داشته است به تبيين شرايط بين المللي در زمان برگزاري اجلاس و بيان جزئياتي از ديدارها و رايزني هاي صورت گرفته پرداخت ته در ذيل آورده شده است.
اجلاس شانزدهم غيرمتعهدها ويژگي هايي داشت كه آن را با ديگر اجلاس ها متفاوت مي كرد. نخست آنكه ما در شرايطي هستيم كه غربي ها به سردمداري آمريكا يك هجوم همه جانبه را به كل جهان آغاز كرده اند و مقدمات تسلط بر جهان را از سال ها پيش چيده اند. پس از فروپاشي شوروي سابق، آقاي بوش پدر طي سخنراني در يك پادگان نيروي دريايي آمريكا اعلام كرد كه جهان از اين به بعد، تك قطبي است و مديريت آن با آمريكا است. يكي از معاني اين سخن آن بود كه آمريكايي ها از آن به بعد به جاي سازمان ملل تصميم مي گيرند. پس از طرح نظريه «مك لوهان» مبني بر دهكده جهاني، آمريكايي ها ادعا مي كردند كه ما موظفيم كدخداي اين دهكده باشيم و هر مانعي كه بر سر راه اين مقصود است، بايد برطرف شود. هر جا لازم شد، از سازمان ملل استفاده مي كنيم. هر جا سازمان ملل مانع شد، خود ما عملاً نقش سازمان ملل را ايفا مي كنيم. پس از آن بود كه آمريكا به هر نحوي سعي كرد سلطه طلبي خودش را گسترش دهد.
خواست اصلي كشورهاي عضو عدم تعهد
در اين فضاي بين المللي، مهم ترين خواسته و مطالبه كشورهاي عضو جنبش عدم تعهد، فعال شدن بيش از پيش اين جنبش و نقش آفريني آن در عرصه جهاني است؛ خواسته اي كه وجه مشترك اظهارات مقامات عالي اين كشورها در ملاقات با رهبر معظم انقلاب نيز بود. همچنين ابراز نگراني از اعمال نفوذ آمريكا در تصميمات بين المللي و عدم رعايت عدالت در ساختارهاي جهاني از جمله دغدغه هاي اعضا است. به عنوان مثال آقاي يايي بوني، رئيس اتحاديه آفريقا گفت كه من از جانب 53 كشور آفريقايي مي گويم كه ما نگران اين اعمال نفوذ آمريكا و ابرقدرت ها در شوراي امنيت در استفاده از حق وتو هستيم. ما مي خواهيم حتماً يك عدالتي در استفاده از جامعه بين المللي ايجاد شود تا اين دوسوم اعضاي سازمان ملل متحد كه از غير متعهدها هستند، جايگاه مناسب خودشان را در دنيا پيدا كنند.
از نظر او سخنان رهبر انقلاب در مراسم افتتاحيه اجلاس، تكيه بر همان اهداف اوليه جنبش بود. او خطاب به رهبر معظم انقلاب گفت: من به سخنان شما گوش دادم و پس از پايان سخنراني، سه نوبت متن مكتوب سخنان شما را مطالعه كردم. حرف هاي شما همان حرف هاي بنيانگذاران اوليه نهضت عدم تعهد در سال 1955 بود. افرادي مثل سوكارنو، ن هرو، ناصر و تيتو و اين سخنان ما را اميدوار كرده است.
آقاي آصف علي زرداري؛ رئيس جمهور پاكستان كه با لباس خاص مناسب حضور در اماكن و محافل معنوي به ديدار رهبر انقلاب آمده بود، گفت كه ما آمده ايم اين جا از شما كه مركز حكمت هستيد، بياموزيم و بخواهيم كه براي ما دعا كنيد و دولت و ملت پاكستان را ياري نماييد.
بسياري از مقامات درخواست كننده ملاقات با رهبر انقلاب از دبيركل سازمان ملل متحد تا نخست وزير هند و نخست وزير بنگلادش و روساي جمهور پاكستان و زيمبابوه و رئيس اتحاديه آفريقا و ديگران اصرار داشتند كه پيش از اجلاس، با رهبر معظم انقلاب ديدار كنند. اين درخواست به اين دليل بود كه آنها مي خواستند نظرات شان را به ايشان منتقل كنند و بدانند كه اصول و برنامه ها و سياست هاي جمهوري اسلامي ايران در جهت اعمال مديريت درست در نهضت عدم تعهد و از قوه به فعل درآوردن اين ظرفيت ها چيست، چرا كه در زماني كه حسني مبارك در مصر، رئيس اين تشكيلات بود، انصافاً هيچ كار جدي در جهت رفع مشكلات عدم تعهد اتفاق نيفتاد و تعدادي از روساي اين كشورها از اين روند گله مند بودند.
مسئله سوريه
ايشان در ملاقات هايي كه داشتند، رهنمودهاي لازم را درباره مسئله سوريه مطرح كردند، لذا ونزوئلا اعلام كرد كه چون تعداد زيادي از كشورهاي عضو عدم تعهد درخواست كرده اند كه براي سوريه كاري صورت بگيرد، ما از رياست اجلاس - آقاي دكتر احمدي نژاد- مي خواهيم كه از كشورهاي صاحب نفوذ با حفظ تناسب، دعوت به مشورت كند و در رابطه با سوريه و موارد مشابه در دنياي غير متعهد ها كارهاي موثري را در جهت حل مشكلات صورت دهد. همچنين معاون نخست وزير هندوستان در ديدار نخست وزير اين كشور با رهبر معظم انقلاب تأكيد كرد كه موضع ما در رابطه با سوريه مانند موضع شما است. ما مخالف دخالت مسلحانه و تسليح مخالفان در سوريه هستيم. ما در شوراي امنيت به قطعنامه اي كه عليه سوريه بود، رأي موافق نداديم. او هم از ايران مي خواست كه به نوعي در جهت حل مسالمت آميز مسئله سوريه دخالت كند.
چگونگي ديدار مقامات حاضر در اجلاس با رهبري
حرف هايي را مطرح كردند كه ولايتي با اطرافيان مقامات شركت كننده در اجلاس تهران رايزني مي كند تا با رهبري ديدار داشته باشند، در حالي كه موضوع كاملاً برعكس بود. اين مقامات بودند كه با ما تماس مي گرفتند و خواهان وقت ملاقات با رهبري مي شدند. تعداد درخواست هاي مقامات شركت كننده در اجلاس تهران براي ملاقات با رهبر معظم انقلاب قريب 30 مورد بود كه به طور طبيعي برگزاري همه اين ديدارها خارج از ظرفيت محدودي بود كه وقت اجلاس در اختيار مي گذاشت. بنابراين كمتر از بيست مورد ديدار امكان وقوع داشت. بعضي از اين مقامات با وزارت خارجه يا دفتر بنده ارتباط برقرار مي كردند تا هرطور شده، يك وقت ملاقات با رهبر معظم انقلاب در اختيار داشته باشند. آقاي «يان الياسون» كه در زمان دبيركلي پرز دكوئيار در سازمان ملل متحد، قائم مقام دبيركل بود و الان هم همين سمت را دارد، از طريق وزارت امور خارجه و نمايندگي ما در نيويورك مدت ها اصرار داشت كه تلفني با من صحبت كند. تا اين كه حدود 10 روز پيش از برگزاري اجلاس، تلفني با من صحبت كرد و از رفاقت قديمي خودش با من استفاده كرد و گفت من خواهشم اين است كه مقام رهبري دبيركل را بپذيرند و به درخواست هاي ايشان توجه كنند.

همين طور سفير هندوستان نيز حدود 10 روز پيش از تشكيل اجلاس به ملاقات من آمد و به من گفت كه نخست وزير گفته است كه تمايل دارد ملاقاتش با رهبر معظم انقلاب يك روز پيش از اجلاس، يعني در روز چهارشنبه برگزار شود تا ايشان خدمت رهبر معظم انقلاب برسند و نظرات ايشان درباره جنبش عدم تعهد و ديگر مسائل را پيش از ورود به اجلاس دريافت كنند. من اين نظرات را منتقل كردم و رهبر معظم انقلاب هم پذيرفتند و چهارشنبه غروب به ايشان وقت دادند.

منبع هفته نامه صبح صادق