گزارشي از متن و حواشي فيلم سينمايي «لاله»


قهرمان سازي دختر رالي باز به همت همكار فيلم هاي مستهجن هاليوود؟!

در حالي كه سينماي ايران از ابتداي امسال با چالش هاي فراواني مواجه شده، به تازگي يك مسئله جديد نيز به اين چالش ها اضافه شده است؛ تصميم براي توليد فيلمي با نام «لاله»!
هر سال بيش از 70 فيلم سينمايي در ايران ساخته مي شود، اما از ابتداي انقلاب اسلامي تاكنون شايد «لاله» تنها فيلمي باشد كه هنوز حتي با اينكه ساخته نشده اين همه حاشيه ايجاد كرده است.
اما چه اتفاقي افتاده كه اين فيلم تا اين حد مسئله ساز شده و به يكي از تازه ترين و در عين حال دردسرسازترين چالش هاي مديريت سينمايي تبديل گشته است؟ آنچه اين حواشي را در پي داشته به موضوع اين فيلم و همچنين كارگرداني كه قصد ساخت چنين اثري را دارد بر مي گردد.
قضيه از اين قرار است كه مديران سينمايي كشور تصميم مي گيرند فيلمي را با مضمون تلاش و پيشرفت زنان مسلمان ايراني در عرصه هاي مختلف و از جمله مسابقات رالي اتومبيل راني براي به تصويركشيدن وجوه مختلفي از حضور فعال اجتماعي زنان در دوران پس از انقلاب، به يك كارگردان ايراني خارج نشين به نام «اسدالله نيك نژاد» سفارش بدهند. كارگرداني كه كارنامه متنوع و تا حدودي هم عجيب و غريبي دارد. از ساخت مستندهاي جنگي در سال هاي ابتداي جنگ گرفته تا همكاري در پروژه هاي هاليوودي با همه مختصات و ويژگي هايي كه از اين دست فيلم ها سراغ داريم.
ابتدا قرار بود كه اين پروژه در بنياد سينمايي فارابي كليد بخورد، اما پس از مخالفت اين بنياد با انجام آن و خروج از فارابي، با دستور مستقيم رئيس سازمان سينمايي به مركز گسترش سينماي مستند و تجربي واگذار شد كه اكنون اين مركز با بودجه اي پنج ميلياردي توليد اين پروژه را كليدزده است. فيلم سينمايي «لاله» كه نگارش فيلمنامه آن را هم اسدالله نيك نژاد بر عهده داشته است، داستاني با محوريت زندگي لاله صديق؛ قهرمان اتومبيل راني ايران دارد كه با اين داستان محوري سوژه اي اجتماعي را طرح مي كند.
يكي از دلايل اصلي مخالفت فارابي با اين پروژه اختلاف فاحش فضاي فرهنگي حاكم بر اين فيلمنامه با فرهنگ ايراني - اسلامي عنوان شده بود.
اما با منتشر شدن خبر ساخت اين فيلم و بودجه در نظر گرفته شده براي آن برخي از كارگردانان كشور اعتراضاتي را مطرح كردند تا اينكه رئيس سازمان سينمايي در نخستين واكنش رسمي پيرامون اين پروژه ضمن تأييد اختصاص بودجه پنج ميلياردي، اين فيلم را تجربه اي جديد براي سينماي ايران در عرصه بين المللي توصيف كرد.
جواد شمقدري، رئيس سازمان سينمايي با اشاره به پروژه ميلياردي «لاله» تصريح كرد: «اين فيلم تجربه اي جديد است. فيلم هايي خارج از كشور عليه ما به زبان انگليسي با بازيگران خارجي ساخته مي شود؛ ما نيز احساس كرديم كه بدين گونه عمل كنيم و در داخل كشور چنين فيلمي بسازيم.»
با اين حال پس از انتشار اين خبرها، واكنش هاي شديدي از سوي برخي از كارشناسان و اهالي فرهنگ و رسانه بروز يافت. ازجمله منتقدان اصلي اين پروژه مي توان به حسين شريعتمداري، مدير مسئول روزنامه «كيهان» اشاره كرد كه در انتقاد از آن در يادداشتي نوشت: «ساخت فيلم «لاله» به كارگرداني واگذار شده كه طي دو دهه اخير در هاليوود به تهيه فيلم هاي مستهجن و سكسي مشغول بوده است و در گزارش دو هفته پيش كيهان درباره وي آمده بود: «اسدالله نيك نژاد معروف به اسي نيك نژاد سال ها است در استوديوهاي درجه 3 و 4 هاليوود به توليد آثار مستهجن و پورنو اشتغال دارد.»
شريعتمداري در پايان يادداشتش هم گفته: «آقايان دست اندركار امور سينمايي كشور! لطفاً چند دقيقه اي از اوقات روزانه خود را به شنيدن و خواندن گزارش ها و اخبار رسانه هاي آمريكايي، اروپايي، صهيونيستي و نيز دقايقي را به رصد گزارش ها و اخبار رسانه هاي منطقه اختصاص بدهيد، تا از جايگاه و نقش برجسته اي كه زنان مسلمان كشورمان در تحولات عميق و ضداستكباري اين روزها در منطقه و جهان داشته و دارند باخبر شويد و... در اين صورت، بي ترديد و به يقين از معرفي دختر «رالي باز» به عنوان نماد زن ايراني، شرمنده مي شويد.»
آيت الله مقتدايي نيز از ديگر معترضان به اين پروژه سينمايي است. مدير اسبق حوزه هاي علميه كشور درباره پروژه «لاله»و توليد مشترك آن با هاليوود عنوان كرد: همه مسئولان مومن و دلسوز حوزه علميه مراجع تقليد از اين امر نگرانند و اين مي طلبد كه اقدامي موثر و مفيد صورت گيرد و دامنه انتقادات به مجلس كشيده شده و سيدجليل يحيي زاده از ساخت چنين فيلمي به شدت انتقاد كرد. چندي بعد جمال شورجه، عضو شوراي عالي سنيما از حمايت رئيس جمهور از اين فيلم خبرداد.
سعيد مستغاثي، رئيس منتقد سينما و مستندساز و رئيس سابق انجمن نويسندگان و منتقدان سينمايي كشور نيز از ديگر معترضان به اين پروژه است. او در يادداشتي در اين باره نوشت: «خود پروژه پيشنهادي ايشان (نيك نژاد) نيز، قابل توجه است. اگر واقعاً ايشان مي خواست در مقابل هاليوود به تبليغ براي سرزمين و كشور و مردمش بپردازد، چه نيازي به برجسته كردن اقدام يك دختر رالي باز بود، در حالي كه تاريخ ايران چه در گذشته و چه امروز مملو از زنان قهرماني است كه به دليل حفظ هويت و دين، عزت و سربلندي زن مسلمان ايراني را به رخ جهانيان كشيده و شگفتي آنان را برانگيختند.»
مستغاثي در بخش ديگري از اين يادداشت آورده: «چنانچه نماياندن منزلت زن ايراني از طريق يك دختر رالي باز حاصل مي شود و همه جست وجو و سعي فيلمساز متحول شده جناب رياست در اين مسابقه رالي خلاصه مي شود كه خيلي زودتر از ايشان حدود چهار سال پيش تلويزيون BBC به اين مهم پي برده و خود آن بنگاه سخن پراكني ضدايراني، بي كم و كاست تلاش كرد تا اينگونه منزلت زن ايراني را در جهان بسط دهد.»!
اين موضوع حتي به رسانه هاي خارجي نيز راه يافت و روزنامه تلگراف چاپ لندن گزارشي را درباره اين موضوع تهيه كرد. البته اين روزنامه با رويكردي حمايت آميز به اين مسئله پرداخت و به قلم «رابرت تيت» نوشت: «لاله صديق (قهرمان فيلم لاله) نمادي از زنان ايراني است كه براي استقلال فكري خود در جامعه اي مردسالار به مبارزه مي پردازند.»
البته نمايندگان ملت در مجلس شوراي اسلامي نيز نسبت به اين مسئله واكنش نشان دادند، به طوري كه مجتبي آقاتهراني، رئيس كميسيون فرهنگي مجلس شوراي اسلامي چند روز پيش اعلام كرد كه اعضاي اين كميسيون با وزير ارشاد و رئيس سازمان سينمايي درباره اين مسئله به بحث و گفت وگو پرداختند؛ گفت وگويي كه البته نتوانسته به جلب رضايت نمايندگان مجلس بينجامد و آنها قصد پيگيري اين قضيه را تا روشن شدن ابعاد مشكل دار و مبهم آن دارند.
اما دو نكته و سوال اساسي و جدي در اين ميان وجود دارد؛
اول اينكه آيا در ميان اين همه سوژه و ايده و واقعيت از حركت رو به جلو و خلاقيت هاي به ظهور و بروز رسيده زنان در طول سال هاي پس از انقلاب، مضامين و مقولاتي اساسي تر و جدي تر از مسابقات رالي وجود نداشت و آيا اگر بنا بود نوعي اولويت سنجي و لحاظ كردن اهم و مهم هم مدنظر باشد، موضوعات و مباحثي به مراتب مهم تر و قابل توجه تر و افتخارآميزتر از اين موضوع پيدا نمي شد تا بتواند دستمايه ساخت چنين فيلمي با آن رويكردهاي ادعايي مسئولان و سازندگانش باشد؟
و دوم، آيا با وجود خيل قابل توجهي از كارگردانان و فيلمسازان متعهد و انقلابي در ايران و قدرت و توانايي آنها براي به تصوير كشيدن موفقيت هاي فردي و اجتماعي زنان در سايه انقلاب اسلامي و با عنايت به تفوق و تسلط جامع و مانع آنها بر اين موضوع، بايستي ساخت چنين فيلمي به فردي همچون اسدالله نيك نژاد سپرده شود كه سال ها است معتكف هاليوود شده و به اعتراف خود و رئيس محترم سازمان سينمايي مشغول تجارت از طريق همكاري در توليد ضداخلاقي ترين فيلم هاي آمريكايي بوده است؟

 

منبع هفته نامه صبح صادق