سالروز شهادت حضرت امام علی النقی الهادی(ع)
سالروز شهادت حضرت امام علی النقی الهادی(ع) بر همه شیعیان جهان تسلیت باد
نام: علی (ع)
القاب معروف: هادی، نقی( به معنای پاك)
كنیه: ابوالحسن سوم (ع)
پدر و مادر: امام جواد (ع)، سمانه (ع)
وقت و محل تولد: ۱۵ ذیحجه سال ۲۱۲ هجری در روستایی نزدیك مدینه. دوران زندگی: در سه بخش:
۱ حدود هشت سال قبل از امامت (از ذیحجه سال ۲۱۲ تا ۲۲۰ هـ ق).
۲ دوران امامت، در زمان خلفای قبل از متوكل، دوازده سال (از سال ۲۲۰ تا ۲۳۲ هـ ق)
۳ دوران امامت در سخت ترین شرایط، در زمان خلافت پانزده ساله دیكتاتوری متوكل (دهمین خلیفه عباسی) و سپس خلفای بعدی كه عبارت بودند از: منتصر، المستعین والمعتز.
آن حضرت حدود ۳۳ سال امامت كردند.
وقت و محل شهادت: سوم رجب سال ۲۵۴ در سن ۴۱ سالگی در شهر «سامرا» بر اثر زهری كه با دسیسه «معتز» (سومین خلیفه عباسی) توسط معتمد عباسی به آن حضرت خورانده شد، به شهادت رسیدند.
مرقد شریف: شهر سامرا، واقع در عراق.
امام هادی(ع) در حدیث لوح
در این حدیث كه از سوی خداوند بیان شده در مورد امام هادی(ع)، آمده است: «وی را با سعادت قرین كنم. همان علی(ع) را كه دوست و یاور من و گواه در میان مخلوق من و امین وحی من است».
در این فراز، خداوند، امام هادی(ع) را با چهار لقب (دوست من، یاور من، گواه و ناظر بر مخلوقم و امین وحی من) تمجید نموده كه هركدام كافی است تا مقام بسیار ارجمند آن بزرگور را نشان دهد.
امامت امام هادی (ع) در خردسالی
دومین امامی كه در خردسالی و در سن هشت سالگی به امامت رسید، امام هادی(ع) بود و ایشان در همان سنین واجد كمالات یك امام جامع و معصوم شدند همان طور كه پیامبرانی مانند حضرت سلیمان، حضرت عیسی و حضرت یحیی(ع) كه در دوران كودكی به مقام پیامبر رسیدند.
حوزه علمیه امام هادی(ع) در مدینه
یكی از كارهای مهم امام هادی(ع) كه امامان دیگر هم اهمیت بسیار به آن می دادند، حفظ خط فكری و فرهنگی تشیع و جلوگیری از القائات مخالفان بود و این كار نیاز به تربیت شاگردان برجسته و تشكیل حوزه علمیه و تدریس فقه و عقاید اصول اسلامی داشت، كه در عصر امام باقر و امام صادق(ع) به طور عمیق و گسترده ای تاسیس شد و سپس امامان دیگر حتی در شرایط بسیار سخت آن را تبیین و دنبال كردند.
امام هادی (ع) نیز در این راستا، قدم های راسخ و بزرگی برداشت و شاگردان برجسته ای همچون حضرت عبدالعظیم حسنی (ع)، خیران الخادم، ابن سكیت اهوازی، ابوهاشم جعفری، حسین بن محمد مدائنی، جعفر بن سهیل، اسماعیل بن مهران و عثمان بن سعید (اولین نایب امام زمان (عج))... را تربیت كرد و شاگردان برجسته پدر و جدش را به دور خود جمع نمود و حوزه ی علمی فعال و پرتلاشی به وجود آورد.
خود آن حضرت در تحكیم و استواری فقه و عقاید و فرهنگ تشیع، همت جدی وسیعی نمود و به سوالات افرادی مانند یحیی بن اكثم (عالم و قاضی بزرگ اهل تسنن) پاسخ داد.
تالیفات امام هادی (ع)
رساله ای در رد جبر و تفویض، رساله ای در اثبات عدل و المنزله بین المنزلتین، رساله ای در جواب به پرسش های یحیی بن اكثم، رساله ای در احكام دین، تفسیر صحه الخلقه (تبیین تندرستی) تبیین مسائل فقهی و پاسخ به سوالات فقهی كه به طور پراكنده در كتب فقه و حدیث شیعه، بسیاری از آن ها ذكر شده است و مجموعه ای از نامه ها كه در كتاب «مكاتبات الرجال عن العسكریین» آمده است.
تفسیر بزرگ امام هادی (ع) بر قرآن
مطابق روایات متعدد، تفسیر بسیار مشروحی از قرآن، كه صد و بیست جلد (باب) است، ولی متاسفانه این اثر از دست رفته و ناپدید شده است.
امام هادی(ع) و مقابله با مروجان مكاتب انحرافی
در عصر امامان(ع)، به خصوص در دوران خلافت بنی عباس، به ویژه در عصر امامت امام هادی(ع) مكتب های مختلفی به وجود آمد و به دنبال آن، كشمكش آرا و عقاید، موجب صحنه هایی ناگوار می شد، دست های مرموز خلفا نیز برای كمرنگ جلوه دادن مكتب سازنده تشیع، مكتب های دیگر را تایید می كرد و به صف آرایی در برابر مكتب تشیع قرار می داد، كار به جایی رسید كه بخش مهمی از حوزه تدریس امام هادی(ع) در راه مبارزه با این مكتب ها و گروهك ها قرار گرفت كه از آن جمله می توان به مقابله امام با طرفداران تفكر جبر، صوفیه، غلات و ... اشاره كرد كه هركدام برای خود برنامه ای و بدعتی ساخته بودند.
امام هادی (ع) در برابر صوفیه
اسلام در همه امور طرفدار اعتدال است و پیروانش را از افراط و تفریط برحذر می دارد، گاهی برای بعضی از امامان(ع) از نظر اقتصادی و موقعیت زمانی، شرایطی به وجود می آمد كه آن ها در لباس، غذا و زندگی، برنامه ای در سطح پایین برمی گزیدند تا زندگی برای نیازمندان، ناگوار نباشد، با این كه برنامه اصلی امامان(ع) در شرایط غیراستثنایی، اعتدال و حد متوسط بود.
یكی از یاران امام (ع) نقل می كند: با امام هاد (ع) در مسجدالنبی(ص) نشسته بودیم، ناگاه جماعتی از صوفیان وارد مسجد شدند و به گرد هم حلقه زدند و به ذكر «لا اله الا الله» مشغول شدند. امام هادی(ع) رو به ما كرد و فرمود: به این دغلبازان توجه نكنید، آن ها جانشینان شیطان ها و ویرانگران بنیادهای دین هستند، آن ها برای آسایش جسم، پارسایی می كنند، شب زنده داری آن ها برای تحصیل غذای چرب و شیرین است، عمری را با ریاضت و سختی می گذرانند تا فرصت گناهكاری بیابند، گرسنگی می كشند تا به خوان های رنگین برسند، اذكار آن ها برای فریفتن مردم و جلب دل های احمق های ساده لوح است تا بارهای آن ها را بر دوش نهند.... كسی كه به دیدار زنده و مرده آن ها برود، گویی به دیدار شیطان و بت پرستان رفته است، كسی كه به یكی از آن ها كمك كند، گویا به یزید و معاویه و ابوسفیان كمك كرده است.
یكی از شیعیان حاضر به امام هادی(ع) عرض كرد: «گرچه به امامت شما معتقد و معترف باشد؟»
امام هادی(ع) فرمود: «از این تصورات برحذر باش، كسی كه امامت ما را پذیرفته باشد برخلاف روش و خشنودی ما گام برنمی دارد...سپس فرمود: همه فرقه های صوفیان از مخالفان ما هستند و برنامه و روش آن ها با برنامه و روش ما مغایرت دارد، آن ها كسانی هستند كه در خاموش نمودن نور خدا سعی می كنند، خداوند نور خود را كامل می كند گرچه كافران نپسندند».
امام هادی (ع) در برابر غلات
غلات گروهی جدا شده از شیعیان بودند كه راه افراط را پیموده و در مورد امامان(ع) غلو می كردند، یعنی آنان را خدا و یا در حد خدا می دانستند.
امام هادی (ع) در جواب یكی از نامه هایی كه از سوی یكی از شیعیان به ایشان رسیده بود در برابر این سوال كه چگونه باید با غلات رفتار شود؟ فرمودند: «برنامه آن ها از دین ما نیست، از آن ها دوری كنید».
امام هادی (ع) در برابر ظلم طاغوت ها
امام هادی (ع) در ماه ذیحجه سال ۲۱۲ به مقام امامت رسید و حدود ۳۳ سال امامت كرد، آن حضرت در طول این مدت با نه خلیفه، به ترتیب زیر روبه رو بود:
۱ معتصم عباسی هشتمین خلیفه عباسی (از سال ۲۲۰ تا ۲۲۷ هـ.ق) حدود هفت سال.
۲ واثق پسر معتصم (از سال ۲۲۷ تا ۲۳۲) حدود پنج سال.
۳ متوكل برادر واثق (از سال ۲۳۲ تا ۲۴۷) حدود پانزده سال.
۴ منتصر پسر متوكل (شش ماه).
۵ مستعین پسرعموی منتصر (از سال ۲۴۷ تا ۲۵۲) حدود پنج سال.
۶ معتز پسر دیگر متوكل (از سال ۲۵۲ تا ۲۵۴) حدود دو سال.
و سرانجام آن حضرت با دسیسه معتز، مسموم شده و به شهادت رسید.
امام هادی (ع) و كشمكش های موجود در آن روزگار
كشمكش ها و امور دیگر در زمانه امام هادی(ع) موجب می شدند كه حكام به خود مشغول شوند و امام(ع) به طور مستقیم با آن ها رو در رو قرار نگیرد و از دور بر آن ها نظارت می كرد و بیشتر به بازسازی حوزه علمیه و تربیت شاگرد و نبرد عقیدتی با مخالفان می پرداخت و در حفظ و نگهبانی تشیع و شیعیان همت می نمود.
امام هادی (ع) و زیارت جامعه كبیره
امام هادی (ع) «زیارت جامعه» را كه امامان (ع) را با عالی ترین وصف بیان كرده توسط یكی از یاران شان به شیعیان آموخت، كه آن یك نوع مبارزه عقیدتی و فرهنگی با طاغوت ها بود و فرمود: «آن را در كنار حرم هر امامی كه خواستند بخوانند.»
در فرازی از این زیارت خطاب به امامان(ع) می خوانیم:
«كسی كه از شما پیروی كند، بهشت جایگاه او است و كسی كه با شما مخالفت نماید، آتش دوزخ مكان او است و كسی كه شما را انكار نماید، كافر است و كسی كه با شما بجنگد، مشرك است و كسی كه شما را رد كند، در پایین ترین و پست ترین جایگاه دوزخ قرار دارد.»
در فراز دیگر، خطاب به امامان(ع) می خوانیم:
«در پیشگاه خدا از دشمنان شما بیزاری می جویم و نیز از هرگونه بت و طاغوت و شیطان ها و حزب ستمگر شیطانی و منكران امامت شما و دور شدگان از ولایت و رهبری شما بیزاری می جویم، از آنان كه در حقانیت شما شك و تردید نمودند و از خط فكری و اعتقادی شما منحرف گشتند و نیز بیزاری می جویم از هر چیزی جز شما و از هر اطاعت شونده ای غیر از شما.»
این فرازها هركدام تیری بود كه بر قلب دشمن می نشست و فریادی بود كه بر سر طاغوتیان فرود می آمد و یاران را بر ضد آن ها می شورانید و آن ها را محكوم و منكوب می ساخت.
امام هادی (ع) و شهادت آن حضرت
معتز پسر متوكل در سال ۲۵۲ زمام امور خلافت را به دست گرفت. سرانجام در ماه رجب سال ۲۵۵ خود را از خلافت خلع كرد و پس از ۶ ماه كشته شد، او مدت ۴ سال و ۶ ماه و چند روز خلافت كرد.
در همین عصر معتمد عباسی برادرزاده معتز (كه بعدها به عنوان پانزدهمین خلیفه عباسی روی كار آمد) به دستور معتز، امام هادی(ع) را مسموم نموده و به شهادت رسانید.
گفتارهایی از امام هادی (ع)
«كسی كه از خود راضی باشد، خشمناكان، نسبت به او بسیار شوند»
«حسادت موجب نابودی پاداش ها و كشاندن عذاب به سوی حسود است»
«آزردن پدر و مادر موجب كمبود و باعث ذلت خواهد شد»
«جدال و كشمكش لفظی، دوستی دیرین را تباه می سازد»
«كسی كه در پناه خداوند زندگی كند، ناراحتی های جهان بر او آسان خواهد شد»
«كسی كه بی پروا گناه كند خداوند او را خوار و بیچاره خواهد كرد»
«هركس در كارهای خود با دیگران مشورت نكند زیان خواهد برد»
«شوخی و مسخره، سرگرمی و تفریح بی خردان است»
یكی از اصحاب امام هادی (ع) برای آن حضرت نوشت و درخواست كرد، دعایی جامع، كه فراگیرنده سعادت دنیا و آخرت باشد به او بیاموزد، امام هادی (ع) در پاسخ او نوشت: «بسیار استغفار و حمد كن، كه در این صورت همه سعادت و خیر دنیا و آخرت را به دست می آوری»
ویژگی های اخلاقی امام هادی (ع)
عبادت و بندگی خداموند متعال، پرهیز از بد گفتن به روزگار، مهمان نوازی، دور كردن چاپلوس از مدیحه سرایی، نهی از همنشینی با گمراهان، آسان گیری در آن چه خدا آسان گرفته است، دستور به شكرانه نعمت های فراموش شده، عزت نفس و توكل به خدا، دلجویی و نوازش از دوستان، بهره مندی از نعمت های الهی و اظهار شكر آن ها.
امام هادی (ع) و كار
یكی از یاران امام نقل می كند: ابوالحسن (امام هادی (ع)) را دیدم كه در زمین خود مشغول كار وكوشش است، عرض كردم: «فدایت شوم! مردان كجایند كه به جای شما كار كنند و نگذارند شما زحمت بكشید؟»
امام هادی (ع) فرمود: «رسول خدا (ص) و امیر مومنان علی(ع) و همه اجدادم و پدرم با دست خود كار می كردند، كار كردن شیوه پیامبران، رسولان و انسان های شایسته است».
منابع:
سیره چهارده معصوم (ع) مولف محمد محمدی اشتهاردی، چاپ چهارم، بهار ۱۳۸۱، نشر مطهر
آشنایی با معصومین (ع)، معصوم دوازدهم حضرت امام علی النقی (ع)، مولف سید مهدی آیت اللهی، ناشر انتشارات جهان آرا
من علی هستم فرزند انقلابم ودر رشته حقوق تحصیل می کنم